Στην Ελλάδα, το καλοκαίρι είναι συνώνυμο με τις υψηλές θερμοκρασίες και την ασταμάτητη λειτουργία των κλιματιστικών. Όμως, η χρήση μηχανικής ψύξης 24 ώρες το εικοσιτετράωρο δεν είναι ούτε οικολογική, ούτε οικονομική, ούτε ιδιαίτερα υγιεινή.
Τι θα γινόταν αν το ίδιο το σπίτι μπορούσε να «αναπνεύσει» και να αποβάλει τη ζέστη, εντελώς δωρεάν, εκμεταλλευόμενο τους νόμους της φύσης; Αυτός είναι ο πυρήνας του Βιοκλιματικού Σχεδιασμού. Η σωστή χωροθέτηση παραθύρων μπορεί να δημιουργήσει φυσικά ρεύματα αέρα που δροσίζουν το κτίριο. Οι δύο βασικές στρατηγικές: Διαμπερής Αερισμός (Cross Ventilation) και Φαινόμενο Καμινάδας (Stack Effect).
Ο διαμπερής αερισμός βασίζεται στην εκμετάλλευση της φυσικής ροής του ανέμου. Όταν ο άνεμος φυσάει προς μια πλευρά του σπιτιού (προσήνεμη), δημιουργεί θετική πίεση. Στην απέναντι πλευρά (υπήνεμη), δημιουργείται αρνητική πίεση. Αν ανοίξετε παράθυρα σε αντίθετους τοίχους, ο αέρας σαρώνει τον εσωτερικό χώρο εντελώς φυσικά.
Τα παράθυρα πρέπει να βρίσκονται σε απέναντι ή διαγώνιους τοίχους. Δύο παράθυρα στον ίδιο τοίχο δεν δημιουργούν διαμπερή αερισμό. Για μέγιστη ταχύτητα αέρα μέσα στο δωμάτιο, το παράθυρο εξόδου πρέπει να είναι ίσο ή μεγαλύτερο από το παράθυρο εισόδου. Η κάτοψη πρέπει να είναι ανοιχτή (open plan) - πολλοί εσωτερικοί τοίχοι «φρενάρουν» το ρεύμα αέρα σημαντικά, μειώνοντας την αποτελεσματικότητα κατά 40-60% σύμφωνα με μελέτες ASHRAE.
Στην Ελλάδα, οι επικρατούντες καλοκαιρινοί άνεμοι (Ετήσιες / Μελτέμια) φυσούν κυρίως από βορειοανατολική κατεύθυνση. Ο αρχιτέκτονας πρέπει να μελετήσει τα ανεμολογικά δεδομένα της περιοχής (wind rose) και να τοποθετήσει τα παράθυρα εισόδου στην πλευρά που δέχεται τον κυρίαρχο άνεμο. Σε νησιωτικές περιοχές, η ένταση του μελτεμιού μπορεί να ξεπερνά τα 30 χλμ/ώρα, δημιουργώντας εξαιρετικό φυσικό δροσισμό χωρίς κανένα ενεργειακό κόστος. Αντίθετα, σε αστικές περιοχές εσωτερικής χώρας, τα κοντινά κτίρια μπορεί να σκιάζουν τον άνεμο, απαιτώντας ψηλότερα ανοίγματα για αποτελεσματική σάρωση.
Τις ημέρες άπνοιας, ο διαμπερής αερισμός αποτυγχάνει. Εδώ σώζει η διαφορά θερμοκρασίας και πυκνότητας του αέρα μέσα στο σπίτι. Ο ζεστός αέρας είναι πιο αραιός, ανεβαίνει προς τα πάνω. Ο δροσερός αέρας «κάθεται» χαμηλά. Αυτή η φυσική ιδιότητα δημιουργεί ένα αυτόματο κάθετο ρεύμα.
Η διαφορά πίεσης εξαρτάται από την υψομετρική διαφορά (h) μεταξύ χαμηλών και ψηλών ανοιγμάτων και τη θερμοκρασιακή διαφορά. Σε ένα σπίτι 6 μέτρων ύψος με ΔΤ = 10°C, η φυσική πίεση δημιουργεί ροή αέρα ικανή να ανανεώσει τον χώρο 3-4 φορές ανά ώρα, χωρίς κανέναν ανεμιστήρα. Τοποθετούμε παράθυρα εισόδου χαμηλά (βόρεια πλευρά), και παράθυρα εξόδου ψηλά (φεγγίτες οροφής ή δεύτερος όροφος). Ο ζεστός αέρας δραπετεύει, δημιουργεί υποπίεση χαμηλά που «ρουφάει» αυτόματα δροσερό αέρα από τα κατώτερα ανοίγματα.
Πώς συνδυάζουμε αυτά τα δύο φαινόμενα στην πράξη; Η απάντηση είναι ο Νυχτερινός Δροσισμός. Την ημέρα, όταν έξω έχει 35 °C, κρατάμε τα παράθυρα ερμητικά κλειστά και τα εξωτερικά ρολά κατεβασμένα. Όταν έρθει το βράδυ και η εξωτερική θερμοκρασία πέσει (π.χ. στους 24 °C), ανοίγουμε στρατηγικά τα χαμηλά και ψηλά παράθυρα.
Τα τούβλα και το μπετόν του σπιτιού αποθηκεύουν τεράστια ποσότητα θερμότητας (περίπου 100× περισσότερη από τον αέρα στον ίδιο όγκο). Κατά τον νυχτερινό δροσισμό, οι τοίχοι «ξεφυσούν» τη ζέστη μέσα σε λίγες ώρες, ψύχοντας την τοιχοποιία εντελώς δωρεάν, ώστε την επόμενη μέρα το κτίριο να ξεκινήσει δροσερό. Μελέτες δείχνουν μείωση ανάγκης κλιματισμού κατά 30-50% σε μεσογειακά κλίματα.
Η επιτυχία βασίζεται στη σωστή ρουτίνα: ημέρα = κλειστά παράθυρα, κατεβασμένα ρολά, μηδενική ηλιακή είσοδος. Βράδυ (μετά τη δύση) = ανοιχτά χαμηλά παράθυρα στη σκιερή πλευρά, ανοιχτοί φεγγίτες ψηλά, μέγιστη κυκλοφορία. Η εξωτερική θερμοκρασία πρέπει να πέσει τουλάχιστον 5 °C κάτω από την εσωτερική ώστε η στρατηγική να αποδώσει αισθητά.
Για να δουλέψουν σωστά αυτές οι στρατηγικές, τα ίδια τα κουφώματα πρέπει να είναι προσαρμοσμένα. Τα παράθυρα που βρίσκονται ψηλά πρέπει να είναι ηλεκτροκίνητα (προβαλλόμενα ή ανακλινόμενα) ώστε να ανοίγουν εύκολα με τηλεχειριστήριο ή αυτόματα μέσω Smart Home.
Οι πόρτες στο ισόγειο πρέπει να διαθέτουν σίτες βαρέως τύπου, ώστε να μένουν ανοιχτές τη νύχτα με απόλυτη προστασία από έντομα. Τα ψηλά παράθυρα (φεγγίτες) πρέπει να διαθέτουν σύστημα ασφαλείας που αποτρέπει αθέλητο κλείσιμο κατά τη νυχτερινή χρήση, ενώ παράλληλα κλείνουν αεροστεγώς (Κλάση 4) κατά τη διάρκεια της ημέρας. Οι σύγχρονες σίτες πλισέ ή ανεμοανθεκτικές σίτες αντέχουν σε ριπές ανέμου χωρίς να παραμορφώνονται.
Η ιδανική λύση είναι η σύνδεση των ηλεκτροκίνητων παραθύρων με αισθητήρες θερμοκρασίας και βροχής. Όταν η εξωτερική θερμοκρασία πέσει κάτω από ένα όριο (π.χ. 25 °C), τα ψηλά παράθυρα ανοίγουν αυτόματα. Αν αρχίσει βροχή, κλείνουν αμέσως. Αυτή η αυτοματοποίηση μεγιστοποιεί τον νυχτερινό δροσισμό χωρίς καμία ανθρώπινη παρέμβαση, μετατρέποντας το σπίτι σε αυτορρυθμιζόμενο οργανισμό που δροσίζεται μόνος του κάθε βράδυ.
Επιστροφή στην κατηγορία.
Μετάβαση στην κατηγορίαΕπιστροφή στον κεντρικό οδηγό.
Μετάβαση στον οδηγό
