Το πιο συνηθισμένο λάθος που κάνουν οι ιδιοκτήτες - αλλά δυστυχώς και αρκετοί εργολάβοι - όταν παραγγέλνουν κουφώματα για μια νέα οικοδομή, είναι η λογική του «ένα μέγεθος για όλα». Επιλέγουν έναν εξαιρετικό τύπο ενεργειακού τζαμιού και ζητούν να τοποθετηθεί πανομοιότυπα σε όλα τα παράθυρα του σπιτιού.
Αυτή η πρακτική έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη Βιοκλιματική Αρχιτεκτονική. Η φύση δεν συμπεριφέρεται το ίδιο σε όλες τις πλευρές του σπιτιού σας. Ο ήλιος «χτυπάει» διαφορετικά τον Νότο τον χειμώνα και εντελώς διαφορετικά τη Δύση το καλοκαίρι. Αν θέλετε ένα πραγματικά αυτόνομο κτίριο, πρέπει να επιλέξετε τον κατάλληλο υαλοπίνακα και σκίαση για κάθε όψη ξεχωριστά.
Ο Νότος είναι ο πολυτιμότερος σύμμαχος του βιοκλιματικού σχεδιασμού στην Ελλάδα. Η τροχιά του ήλιου έχει ένα μαγικό χαρακτηριστικό: τον χειμώνα, ο ήλιος βρίσκεται χαμηλά στον ορίζοντα, οπότε οι ακτίνες μπαίνουν βαθιά μέσα στο σαλόνι. Το καλοκαίρι, ο ήλιος βρίσκεται σχεδόν κατακόρυφα, οπότε σκιάζεται πανεύκολα.
Εδώ ΔΕΝ βάζουμε τζάμια Ηλιακού Ελέγχου (Solar Control) με πολύ χαμηλό g-value, γιατί θα μπλοκάρουμε τη δωρεάν ζέστη του χειμώνα. Επιλέγουμε απλά Ενεργειακά (Low-E) τζάμια με υψηλό Ηλιακό Κέρδος (g-value > 50%) και υψηλή Φωτοπερατότητα (Lt). Θέλουμε το σπίτι να λειτουργήσει σαν παθητικός ηλιακός συλλέκτης, εκμεταλλευόμενο τον χαμηλό χειμωνιάτικο ήλιο που φτάνει βαθιά μέσα στους χώρους διαβίωσης.
Στον Νότο κυριαρχούν τα μεγάλα αρχιτεκτονικά ανοίγματα. Για το καλοκαίρι αρκεί ένα σταθερό οριζόντιο σκίαστρο (π.χ. πρόβολος, μπαλκόνι από πάνω ή πέργκολα με οριζόντιες περσίδες). Αυτό το στέγαστρο κόβει τον κάθετο καλοκαιρινό ήλιο, αλλά επιτρέπει στον χαμηλό χειμωνιάτικο ήλιο να περνάει ανενόχλητος από κάτω. Η γωνία πρόσπτωσης αλλάζει 40° μεταξύ χειμώνα και καλοκαιριού στο γεωγραφικό πλάτος της Αθήνας.
Ο Βορράς είναι η πιο «σκληρή» πλευρά του σπιτιού. Εδώ δεν υπάρχει ποτέ άμεση ηλιακή ακτινοβολία. Το μόνο που αντιμετωπίζει αυτή η όψη είναι το τσουχτερό κρύο και οι παγωμένοι χειμωνιάτικοι άνεμοι. Δεν έχουμε ήλιο για να εκμεταλλευτούμε, οπότε ο δείκτης g-value μας αφήνει αδιάφορους. Παίζουμε αποκλειστικά άμυνα.
Ο μοναδικός μας στόχος είναι η απόλυτη θερμομόνωση (ελάχιστο Uw). Στον Βορρά αξίζει να επενδύσετε σε Τριπλούς Ενεργειακούς Υαλοπίνακες με εξαιρετικά χαμηλό συντελεστή (π.χ. Ug = 0.6 W/m²K). Επιλέγουμε επίσης τζάμια με υψηλή Φωτοπερατότητα (Lt > 70%), ώστε να εκμεταλλευτούμε το λιγοστό, διάχυτο φυσικό φως της βόρειας πλευράς χωρίς να θυσιάσουμε ενέργεια.
Στον Βορρά αποφεύγουμε τις τεράστιες τζαμαρίες. Τοποθετούμε μικρά, λειτουργικά ανοίγματα (παράθυρα υπνοδωματίων, μπάνιων ή βοηθητικών χώρων) ώστε να ελαχιστοποιήσουμε τις απώλειες θερμότητας από το κέλυφος. Κάθε τετραγωνικό μέτρο τζαμιού στον Βορρά χάνει ενέργεια χωρίς αντίκρισμα, σε αντίθεση με τον Νότο όπου η ηλιακή ακτινοβολία αντισταθμίζει τις απώλειες.
Αν έχετε δωμάτιο που «βλέπει» Δύση, ξέρετε καλά το πρόβλημα. Τα απογεύματα του Ιουλίου, ο ήλιος χαμηλώνει στον ορίζοντα και «χτυπάει» τα τζάμια σας μετωπικά, με ένταση που ξεπερνά τα 800 W/m², ακριβώς τις ώρες που η ατμόσφαιρα είναι ήδη υπερθερμασμένη στους 38-40 °C.
Εδώ τα πράγματα είναι ξεκάθαρα: Απόλυτος Ηλιακός Έλεγχος (Solar Control / 4 Εποχών). Πρέπει να επιλέξετε τζάμια με το χαμηλότερο δυνατό Ηλιακό Κέρδος (g-value < 35%). Θέλουμε το τζάμι να λειτουργήσει σαν «καθρέφτης», διώχνοντας την υπέρυθρη καυτή ακτινοβολία μακριά. Ταυτόχρονα, ψάχνουμε τζάμια με αξιοπρεπή Φωτοπερατότητα (Lt > 50%) ώστε να μην νιώθετε ότι ζείτε σε σπηλιά.
Στη Δύση (όπως και στην Ανατολή), τα οριζόντια στέγαστρα είναι άχρηστα, γιατί ο ήλιος έρχεται από πολύ χαμηλά και μπαίνει οριζόντια κάτω από αυτά. Εδώ απαιτείται κάθετη σκίαση: εξωτερικά ηλεκτρικά ρολά, κάθετες τέντες (Zip Screens) που κατεβαίνουν μέχρι κάτω, ή κάθετες ρυθμιζόμενες περσίδες αλουμινίου (brise-soleil) που στρίβουν ανάλογα με τη γωνία του ήλιου. Η επένδυση σε εξωτερική σκίαση στη Δύση αποδίδεται σε 2-3 χρόνια από τη μείωση του ρεύματος για κλιματισμό.
Η Ανατολή συμπεριφέρεται παρόμοια με τη Δύση (χαμηλός ήλιος), με μια τεράστια διαφορά: ο πρωινός ήλιος χτυπάει το σπίτι όταν η ατμόσφαιρα και οι τοίχοι είναι ακόμα δροσεροί από τη νύχτα. Είναι η ιδανική πλευρά για κουζίνες ή χώρους πρωινού.
Εδώ χρησιμοποιούμε ένα ισορροπημένο ενεργειακό τζάμι με μέτριο g-value (40-50%) για να απολαμβάνετε το πρωινό φως χωρίς υπερθέρμανση. Η κάθετη σκίαση (ρολά) είναι απαραίτητη για τον έλεγχο της πρωινής αντηλιάς (glare) που μπορεί να σας ξυπνήσει ανεπιθύμητα. Σε αντίθεση με τη Δύση, η ανατολική ηλιοφάνεια εξασθενεί μετά τις 11 το πρωί, οπότε ο θερμικός φόρτος είναι σημαντικά μικρότερος.
Το ιδανικό σπίτι δεν είναι αυτό που έχει τα πιο ακριβά υλικά παντού, αλλά αυτό που χρησιμοποιεί το σωστό υλικό στο σωστό σημείο. Ένα έξυπνα σχεδιασμένο κτίριο μπορεί να μειώσει τις ενεργειακές του απαιτήσεις για θέρμανση και ψύξη πάνω από 50%, απλώς και μόνο παίζοντας με τις προδιαγραφές των τζαμιών και των σκίαστρων ανάλογα με την πυξίδα. Νότος = ηλιακή μπαταρία, Βορράς = θερμικό φρούριο, Δύση = ηλιακή ασπίδα, Ανατολή = ελεγχόμενο πρωινό φως.
Επιστροφή στην κατηγορία.
Μετάβαση στην κατηγορίαΕπιστροφή στον κεντρικό οδηγό.
Μετάβαση στον οδηγό
