Τα ξύλινα στοιχεία -είτε πρόκειται για δάπεδα (παρκέ), εσωτερικές πόρτες, είτε για έπιπλα- προσδίδουν αξεπέραστη ζεστασιά και κομψότητα σε κάθε σπίτι. Όμως, το ξύλο είναι ένα «ζωντανό» υλικό που χρειάζεται προστασία. Η επιλογή του σωστού βερνικιού (finish) καθορίζει όχι μόνο την αντοχή του στον χρόνο, αλλά και την τελική του αισθητική.
Το μεγαλύτερο δίλημμα που θα συναντήσετε στο χρωματοπωλείο είναι ένα: Βερνίκι Νερού ή Διαλύτου (λαδιού); Ας αναλύσουμε τις διαφορές, τα υπέρ, τα κατά και τα τεχνικά χαρακτηριστικά τους για να κάνετε τη σωστή επιλογή.
Το ξύλο είναι πορώδες, απορροφά υγρασία, διαστέλλεται, συστέλλεται και γρατζουνιέται εύκολα. Ο μόνος τρόπος να το προστατεύσουμε μακροπρόθεσμα είναι να το «σφραγίσουμε» με ένα βερνίκι. Η βασική διαφορά μεταξύ των δύο κύριων κατηγοριών βρίσκεται στο μέσο μεταφοράς (carrier) της ρητίνης: στα βερνίκια διαλύτου αυτό είναι ένα οργανικό υγρό (white spirit, νέφτι), ενώ στα βερνίκια νερού είναι - προφανώς - το νερό.
Αυτή η φαινομενικά απλή διαφορά επηρεάζει δραστικά την αισθητική, τον χρόνο στεγνώματος, την οσμή, την οικολογία και τη μακροχρόνια συμπεριφορά του υμενίου.
Τα βερνίκια διαλύτου, τα οποία έχουν ως βάση οργανικούς διαλύτες (όπως το white spirit ή το νέφτι), αποτελούν την παραδοσιακή επιλογή των ξυλουργών εδώ και δεκαετίες.
Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα του βερνικιού διαλύτου είναι αισθητικό. Τονίζει τα νερά του ξύλου και του χαρίζει μια βαθιά, ζεστή «χρυσαφένια» ή κεχριμπαρένια (amber) απόχρωση. Είναι ιδανικό για παραδοσιακά, κλασικά έπιπλα.
Σχηματίζουν ένα εξαιρετικά σκληρό και ανθεκτικό φιλμ, προσφέροντας ισχυρή ασπίδα απέναντι στη φθορά, τις γρατζουνιές και τα χημικά.
Έχουν μεγαλύτερο «ανοιχτό χρόνο» εργασίας (open time). Αυτό σημαίνει ότι στεγνώνουν πιο αργά, δίνοντας στον DIYer ή τον επαγγελματία χρόνο να δουλέψει το υλικό με το πινέλο και να αποφύγει τις ατέλειες.
Λόγω των διαλυτών, έχουν πολύ υψηλή περιεκτικότητα σε Πτητικές Οργανικές Ενώσεις (VOCs). Η μυρωδιά είναι βαριά και ο χώρος απαιτεί μέρες έντονου αερισμού πριν κατοικηθεί.
Χρειάζονται συνήθως 2 έως 6 ώρες για να στεγνώσουν στην αφή, και η δεύτερη στρώση μπορεί να εφαρμοστεί μόνο μετά από 24 ώρες.
Αν και η κεχριμπαρένια απόχρωση είναι συχνά επιθυμητή, τα βερνίκια διαλύτου (ειδικά τα πολυουρεθανικά) τείνουν να κιτρινίζουν περισσότερο με τα χρόνια. Τα πινέλα καθαρίζονται μόνο με white spirit.
Η σύγχρονη βιομηχανία, καθοδηγούμενη από τις οικολογικές απαιτήσεις, έχει εξελίξει ραγδαία τα βερνίκια νερού (ακρυλικά ή πολυουρεθανικά), καθιστώντας τα εξίσου δημοφιλή.
Αν θέλετε το ξύλο (π.χ. ένα ανοιχτόχρωμο πεύκο ή δρυς) να διατηρήσει το φυσικό, αρχικό του χρώμα χωρίς να «κιτρινίσει», το βερνίκι νερού είναι μονόδρομος. Μέσα στο κουτί μοιάζει με λευκό γάλα, αλλά στεγνώνει δημιουργώντας ένα απολύτως διάφανο (crystal clear) φιλμ.
Έχουν πολύ χαμηλά VOCs. Είναι ιδανικά για εσωτερικούς χώρους, παιδικά δωμάτια και κατοικημένα σπίτια, καθώς δεν μυρίζουν και δεν επηρεάζουν την ποιότητα του αέρα.
Είναι «touch dry» (στεγνά στην αφή) σε περίπου μία ώρα. Μπορείτε να περάσετε πολλαπλές στρώσεις (χέρια) μέσα στην ίδια μέρα, μειώνοντας δραματικά τον χρόνο παράδοσης του έργου.
Τα εργαλεία, τα πινέλα, αλλά και τα χέρια σας, καθαρίζονται πανεύκολα με απλό νερό και σαπούνι.
Για όσους αγαπούν την παραδοσιακή, πλούσια όψη του ξύλου, το βερνίκι νερού ίσως φανεί ελαφρώς «κρύο» ή «πλαστικό» αισθητικά, αν και αυτό πλέον αποτελεί τάση στο σύγχρονο design.
| Χαρακτηριστικό | Βερνίκι Διαλύτου | Βερνίκι Νερού |
|---|---|---|
| Αισθητική | Ζεστή, κεχριμπαρένια | Διάφανο, φυσικό χρώμα ξύλου |
| Οσμή / VOCs | Υψηλά VOCs, έντονη οσμή | Χαμηλά VOCs, σχεδόν άοσμο |
| Στέγνωμα αφής | 2–6 ώρες | ~1 ώρα |
| Δεύτερο χέρι | 24 ώρες | 2–4 ώρες |
| Καθαρισμός εργαλείων | White spirit | Νερό & σαπούνι |
| Κιτρίνισμα | Ναι, με τον χρόνο | Όχι |
Αν είστε λάτρης του DIY και επιλέξετε βερνίκι νερού για γυμνό (άβαφο) ξύλο, πρέπει να γνωρίζετε ένα κρίσιμο μυστικό: το νερό ανασηκώνει την ίνα του ξύλου.
Όταν το ξύλο έρθει σε επαφή με το νερό του βερνικιού, οι μικροσκοπικές ίνες της επιφάνειας «φουσκώνουν» και ορθώνονται, κάνοντας την επιφάνεια να την αισθάνεστε άγρια σαν γυαλόχαρτο. Αυτό δεν είναι ελάττωμα - αντιμετωπίζεται εύκολα.
Η λύση: Πριν εφαρμόσετε το βερνίκι νερού, βρέξτε ελαφρά το γυμνό ξύλο με ένα σφουγγάρι ή ψεκαστήρι με απεσταγμένο νερό. Αφήστε το να στεγνώσει (ιδανικά ένα βράδυ) για να ανασηκωθούν οι ίνες. Στη συνέχεια, τρίψτε ελαφρά με ψιλό γυαλόχαρτο (300+) για να «κόψετε» το χνούδι. Αφού ξεσκονίσετε, μπορείτε πλέον να περάσετε το βερνίκι νερού και η επιφάνεια θα παραμείνει τέλεια και λεία.
Για τη συγγραφή προδιαγραφών έργου (specifications), η επιλογή μεταξύ νερού και διαλύτου καθορίζεται από τη νομοθεσία περί πτητικών οργανικών ενώσεων (VOCs) και τους μηχανισμούς πολυμερισμού.
Βάσει της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2004/42/EK, το ανώτατο όριο (Φάση ΙΙ) για βερνίκια και υλικά εμποτισμού εσωτερικής/εξωτερικής χρήσης διακοσμητικών στοιχείων (Υποκατηγορία e) έχει οριστεί αυστηρά στα 130 g/l για τα υδατοδιαλυτά (WB) και στα 400 g/l για τα συστήματα διαλύτου (SB). Σε έργα που στοχεύουν σε πράσινες πιστοποιήσεις (LEED, BREEAM), η επιλογή ρητινών νερού είναι πρακτικά υποχρεωτική λόγω των αυστηρότερων ορίων.
Οι δύο τεχνολογίες συμπεριφέρονται διαφορετικά κατά τον σχηματισμό του υμενίου. Τα πολυουρεθανικά βερνίκια διαλύτου συνήθως «ωριμάζουν» (cure) μέσω εξάτμισης του διαλύτη και επακόλουθης αντίδρασης των ελαίων και των ρητινών, δημιουργώντας ένα εξαιρετικά ανθεκτικό προστατευτικό πλέγμα (cross-linking).
Αντίθετα, στα βερνίκια νερού, το φιλμ δημιουργείται καθώς το νερό εξατμίζεται και τα πολυμερή σωματίδια πλησιάζουν και ενώνονται μεταξύ τους.
Θέλετε να διατηρήσετε το αρχικό, φυσικό «χλωμό» χρώμα του ξύλου (π.χ. σε μοντέρνα έπιπλα) χωρίς κιτρίνισμα. Κατοικείτε ήδη στο σπίτι και θέλετε να αποφύγετε τις τοξικές οσμές. Βιάζεστε να ολοκληρώσετε το έργο αυθημερόν (DIY Σαββατοκύριακου): με το βερνίκι νερού θα τελειώσετε στο 1/3 του χρόνου λόγω του γρήγορου στεγνώματος.
Θέλετε βάθος, παραδοσιακή «χρυσαφένια» ζεστασιά και να δείχνει πιο παλαιωμένο. Δουλεύετε σε ανοιχτό ή αδειανό χώρο με καλό αερισμό. Θέλετε τη μέγιστη σκληρότητα φιλμ για σκάλες ή πατώματα.
Επιστροφή στην κατηγορία.
Μετάβαση στην κατηγορίαΕπιστροφή στον κεντρικό οδηγό.
Μετάβαση στον οδηγό
