Φωτοκύτταρα (Διακόπτες Ημέρας/Νύχτας): Πώς να ανάβουν τα φώτα του κήπου μόνα τους με τη δύση του ηλίου

Είδαμε πώς οι ανιχνευτές κίνησης (PIR) ανάβουν τα φώτα όταν κάποιος πλησιάζει. Τι γίνεται όμως με τον ατμοσφαιρικό, αρχιτεκτονικό φωτισμό; Θέλετε οι απλίκες στον μαντρότοιχο, τα φωτιστικά στα δέντρα και τα φώτα της πέργκολας να μένουν αναμμένα όλη τη νύχτα για να αναδεικνύουν το σπίτι σας.

Το να θυμάστε να ανάβετε τον διακόπτη κάθε σούρουπο και να τον σβήνετε κάθε πρωί πριν φύγετε για τη δουλειά, είναι μια αγγαρεία που συνήθως καταλήγει στο να ξεχνάτε τα φώτα αναμμένα όλη μέρα, σπαταλώντας ρεύμα.

Η λύση σε αυτό το πρόβλημα είναι η παλαιότερη, πιο αξιόπιστη και πιο φθηνή μορφή οικιακού αυτοματισμού: Το Φωτοκύτταρο ή Διακόπτης Ημέρας/Νύχτας (Twilight Switch). Ως μηχανικοί, το θεωρούμε "must-have" για κάθε εξωτερικό χώρο. Πάμε να δούμε πώς λειτουργεί και, κυρίως, πώς θα αποφύγετε το εκνευριστικό λάθος εγκατάστασης που κάνει τα φώτα σας να... αναβοσβήνουν σαν ντίσκο.

1. Τι είναι και πώς λειτουργεί;

Στην καρδιά ενός φωτοκυττάρου βρίσκεται μια μικρή ηλεκτρονική αντίσταση που ονομάζεται LDR (Light Dependent Resistor).

Η λογική του είναι συγκλονιστικά απλή: Το "ματάκι" του αισθητήρα μετράει συνεχώς το φως του περιβάλλοντος (σε μονάδες LUX). Όταν ο ήλιος πέσει και το φως μειωθεί κάτω από ένα συγκεκριμένο όριο, η πλακέτα δίνει εντολή στο εσωτερικό της ρελέ. Ακούγεται ένα "κλακ" και το κύκλωμα κλείνει, δίνοντας ρεύμα στα φώτα του κήπου σας. Το ξημέρωμα, μόλις το "ματάκι" δει τις πρώτες αχτίδες του ήλιου, κάνει το αντίστροφο και τα σβήνει.

Εικονογράφηση για 1. Τι είναι και πώς λειτουργεί;

2. Γιατί Φωτοκύτταρο και όχι απλός Χρονοδιακόπτης;

Εικονογράφηση για 2. Γιατί Φωτοκύτταρο και όχι απλός Χρονοδιακόπτης;

Πολλοί πελάτες μας ρωτούν: "Γιατί να μην βάλω απλώς έναν χρονοδιακόπτη στον πίνακα να ανάβει τα φώτα κάθε μέρα στις 19:00;"

Η απάντηση κρύβεται στην αστρονομία! Στην Ελλάδα, τον Δεκέμβριο σκοτεινιάζει στις 17:15, ενώ τον Ιούλιο σκοτεινιάζει στις 21:00. Αν έχετε χρονοδιακόπτη, θα πρέπει να ανοίγετε τον πίνακά σας κάθε 2 εβδομάδες για να ρυθμίζετε ξανά τις ώρες, αλλιώς το καλοκαίρι τα φώτα σας θα καίνε ρεύμα για 2 ώρες ενώ έχει λαμπρό ήλιο. Το φωτοκύτταρο, αντίθετα, είναι "set-and-forget" (το ρυθμίζεις και το ξεχνάς). Ακολουθεί πιστά τη φύση και τις αλλαγές των εποχών χωρίς καμία απολύτως δική σας παρέμβαση.

3. Οι 3 Τύποι Εγκατάστασης

Ανάλογα με την καλωδίωση του σπιτιού σας, υπάρχουν 3 τρόποι να εντάξετε αυτόν τον αυτοματισμό:

  1. Αυτόνομο Εξωτερικό Φωτοκύτταρο (Επίτοιχο): Είναι ένα μικρό πλαστικό "μανιτάρι" (IP44 ή IP65) που βιδώνεται ψηλά σε έναν εξωτερικό τοίχο. Το ρεύμα περνάει πρώτα από αυτό, και από εκεί μοιράζεται σε όλη τη γραμμή με τα φώτα του κήπου.
  2. Φωτοκύτταρο Ράγας (Η επαγγελματική λύση): Το ρελέ (ο εγκέφαλος) μπαίνει μέσα στον κεντρικό ηλεκτρικό σας πίνακα. Από εκεί, φεύγει ένα πολύ λεπτό καλωδιάκι που βγαίνει έξω στον τοίχο και καταλήγει σε ένα μικροσκοπικό, απολύτως διακριτικό "ματάκι". Είναι η πιο "καθαρή" και ασφαλής λύση αν κάνετε τώρα την κατασκευή.
  3. Λάμπες με ενσωματωμένο Φωτοκύτταρο: Αν δεν θέλετε να πειράξετε καθόλου καλώδια, υπάρχουν στο εμπόριο λάμπες (π.χ. Ε27) που έχουν ενσωματωμένο το δικό τους μικροσκοπικό ματάκι. Τις βιδώνετε στο φωτιστικό, αφήνετε τον διακόπτη του τοίχου μόνιμα ανοιχτό, και η κάθε λάμπα αποφασίζει μόνη της πότε θα ανάψει.
Εικονογράφηση για 3. Οι 3 Τύποι Εγκατάστασης

4. Το Λάθος του "Φλασαρίσματος" (Γιατί τα φώτα αναβοσβήνουν;)

Εικονογράφηση για 4. Το Λάθος του "Φλασαρίσματος" (Γιατί τα φώτα αναβοσβήνουν;)

Εδώ κρύβεται το 90% των αποτυχιών στην εγκατάσταση φωτοκυττάρου.

Φανταστείτε το εξής σενάριο: Τοποθετείτε το φωτοκύτταρο ακριβώς κάτω από την εξωτερική απλίκα (ή απέναντι από έναν προβολέα).

  1. Σκοτεινιάζει. Το φωτοκύτταρο το καταλαβαίνει και ανάβει την απλίκα.
  2. Η απλίκα ανάβει και λούζει με φως το "ματάκι" του φωτοκυττάρου.
  3. Το φωτοκύτταρο "τυφλώνεται", νομίζει ότι ξημέρωσε (!), και... σβήνει την απλίκα.
  4. Η απλίκα σβήνει. Γίνεται ξανά σκοτάδι. Το φωτοκύτταρο καταλαβαίνει ότι νύχτωσε και την ξαναανάβει.

Αυτός ο φαύλος κύκλος (Feedback loop) δημιουργεί ένα εφιαλτικό "αναβόσβημα" (Strobing) που θα κάψει τις λάμπες σας σε χρόνο μηδέν.

Ο Χρυσός Κανόνας Τοποθέτησης

Το φωτοκύτταρο πρέπει να κοιτάζει προς το φυσικό φως του ουρανού (ιδανικά προς τον Βορρά ή την Ανατολή για να μην το χτυπάει ο άμεσος μεσημεριανός ήλιος και "ψήνει" το πλαστικό του) και ΠΟΤΕ δεν πρέπει να βλέπει το φως από τις λάμπες που το ίδιο ελέγχει! Επίσης, κρατήστε το μακριά από τα φώτα του δρόμου (κολώνες δημοτικού φωτισμού), γιατί θα μπερδευτεί.

5. Η Ρύθμιση της Ευαισθησίας (LUX)

Σχεδόν όλα τα φωτοκύτταρα έχουν μια μικρή ροδέλα ρύθμισης που γράφει LUX (συνήθως από 5 έως 50 LUX).

  • Αν το ρυθμίσετε πολύ ψηλά, τα φώτα σας θα ανάβουν στις 16:00 το απόγευμα με το που θα βγάλει μια βαριά συννεφιά.
  • Στρίψτε τη ροδέλα στο χαμηλότερο σημείο, περιμένετε το σούρουπο (την ώρα ακριβώς που εσείς κρίνετε ότι χρειάζεστε φως), και γυρίστε τη σιγά-σιγά μέχρι να ακούσετε το "κλακ" του ρελέ. Το σύστημά σας έχει πλέον καλιμπραριστεί τέλεια.

Συνοψίζοντας

Το φωτοκύτταρο είναι μια πάμφθηνη (από 15€ έως 40€) αλλά κομβική αναβάθμιση. Τοποθετήστε το σωστά ώστε να μην αυτο-τυφλώνεται, καθαρίστε το με ένα πανάκι μια φορά τον χρόνο (γιατί η σκόνη μπλοκάρει το ματάκι και το κάνει να ανάβει νωρίτερα) και απολαύστε έναν κήπο που ζωντανεύει μαγικά κάθε βράδυ, χωρίς να αγγίξετε ποτέ ξανά διακόπτη.

Επόμενο Βήμα: Τώρα που το σύστημά μας ανάβει μόνο του, ήρθε η ώρα να δούμε τι ακριβώς ανάβει. Πώς τοποθετούμε τα φωτιστικά για να κάνουμε έναν απλό σοβατισμένο ή πέτρινο τοίχο να μοιάζει με έργο τέχνης; Συνεχίστε στον τεχνικό οδηγό μας: Αρχιτεκτονικός Φωτισμός Όψεων Κτιρίων (Up-lighting & Down-lighting): Τεχνικές για να αναδείξετε την πέτρα ή την υφή του τοίχου.

Σχετικά Άρθρα

Preview