Oikodomisis

Φωτισμός Ασφαλείας (Έκτακτης Ανάγκης) & Exit Signs: Τι ορίζει η πυροσβεστική νομοθεσία για τα δημόσια κτίρια

Σε όλα τα προηγούμενα άρθρα, ο στόχος του φωτισμού ήταν να κάνει τη ζωή μας πιο όμορφη, πιο άνετη ή πιο παραγωγική. Σε αυτό το κεφάλαιο, όμως, τα πράγματα σοβαρεύουν. Ο στόχος του φωτισμού εδώ είναι ένας και μοναδικός: Η προστασία της ανθρώπινης ζωής.

Φανταστείτε ότι βρίσκεστε σε ένα υπόγειο εμπορικό κέντρο, σε έναν κινηματογράφο ή σε ένα μεγάλο εργοστάσιο. Ξαφνικά, σημειώνεται διακοπή ρεύματος ή εκδηλώνεται πυρκαγιά. Το κτίριο βυθίζεται στο απόλυτο σκοτάδι. Ο πραγματικός κίνδυνος σε αυτές τις περιπτώσεις δεν είναι πάντα η φωτιά, αλλά ο πανικός. Οι άνθρωποι αποπροσανατολίζονται, ποδοπατούνται και εγκλωβίζονται.

Εδώ αναλαμβάνει δράση ο Φωτισμός Ασφαλείας (Emergency Lighting). Ως μηχανικοί, γνωρίζουμε ότι η εγκατάστασή του δεν επαφίεται στην καλή θέληση του ιδιοκτήτη, αλλά επιβάλλεται από αυστηρή νομοθεσία και ελέγχεται από την Πυροσβεστική Υπηρεσία. Πάμε να δούμε πώς στήνεται ένα τέτοιο σύστημα για να εξασφαλίσει την ομαλή εκκένωση ενός κτιρίου.

1. Τι είναι ο Φωτισμός Ασφαλείας (Πώς λειτουργεί;)

Ο φωτισμός ασφαλείας είναι ένα ανεξάρτητο δίκτυο φωτιστικών το οποίο παραμένει "κοιμισμένο" (ή σε χαμηλή ένταση) όσο υπάρχει κανονικά ρεύμα από τον ΔΕΔΔΗΕ.

Εικονογράφηση για 1. Τι είναι ο Φωτισμός Ασφαλείας (Πώς λειτουργεί;)

Η Εφεδρεία

Κάθε φωτιστικό ασφαλείας (ή το κεντρικό σύστημα που τα ελέγχει) διαθέτει τις δικές του μπαταρίες. Μόλις το φωτιστικό καταλάβει ότι η τάση του δικτύου "έπεσε", ενεργοποιείται ακαριαία (σε λιγότερο από 0,5 δευτερόλεπτο).

Η Αυτονομία

Η νομοθεσία (ΕΝ 1838) απαιτεί τα φωτιστικά αυτά να μπορούν να μείνουν αναμμένα, αντλώντας ενέργεια αποκλειστικά από την μπαταρία τους, για τουλάχιστον 1,5 έως 3 ώρες (ανάλογα με το μέγεθος του κτιρίου). Αυτός είναι ο απαραίτητος χρόνος για να εκκενωθεί πλήρως το κτίριο και να επέμβουν οι διασώστες.

2. Οι 3 Κατηγορίες Φωτισμού Έκτακτης Ανάγκης

Εικονογράφηση για 2. Οι 3 Κατηγορίες Φωτισμού Έκτακτης Ανάγκης

Ο σχεδιασμός δεν γίνεται τυχαία. Το ευρωπαϊκό πρότυπο χωρίζει τον φωτισμό ασφαλείας σε τρεις διακριτές κατηγορίες:

Α. Φωτισμός Οδεύσεων Διαφυγής (Escape Route Lighting)

Σκοπός του είναι να φωτίσει τον διάδρομο, τη σκάλα και την πορεία που πρέπει να ακολουθήσει ο κόσμος μέχρι την τελική έξοδο. * Ο Κανόνας: Πρέπει να εξασφαλίζει τουλάχιστον 1 Lux στο κέντρο του διαδρόμου (στο ύψος του δαπέδου). Μπορεί να ακούγεται λίγο, αλλά στο απόλυτο σκοτάδι το ανθρώπινο μάτι προσαρμόζεται, και αυτό το 1 Lux αρκεί για να δείτε τα σκαλοπάτια και τα εμπόδια.

Β. Φωτισμός Ανοικτής Περιοχής / Πανικού (Anti-panic Lighting)

Τοποθετείται σε μεγάλους, ενιαίους χώρους (π.χ. σε κλειστά γυμναστήρια, μεγάλα εστιατόρια ή αίθουσες εκθέσεων) άνω των 60 τετραγωνικών μέτρων. * Ο Σκοπός: Να διώξει το απόλυτο σκοτάδι που προκαλεί πανικό και να επιτρέψει στους ανθρώπους να κινηθούν ήρεμα προς τις οδεύσεις διαφυγής. Εδώ απαιτείται ελάχιστος φωτισμός 0,5 Lux στο πάτωμα.

Γ. Φωτισμός Επικίνδυνων Ζωνών (High-Risk Task Area Lighting)

Αφορά βιομηχανίες και εργαστήρια. Αν ένας εργάτης χειρίζεται εκείνη τη στιγμή μια πριονοκορδέλα, ή ένας χημικός αναμιγνύει οξέα, δεν γίνεται να σβήσουν τα φώτα ξαφνικά! * Ο Κανόνας: Εδώ τα φωτιστικά ασφαλείας πρέπει να δώσουν αμέσως τουλάχιστον 15 Lux (ή το 10% του κανονικού φωτισμού), ώστε ο εργαζόμενος να μπορέσει να τερματίσει τη διαδικασία, να κλείσει τα επικίνδυνα μηχανήματα με ασφάλεια και μετά να εκκενώσει τον χώρο.

3. Οι Πινακίδες Εξόδου (Exit Signs): Η Πράσινη Σωτηρία

Είναι τα πιο αναγνωρίσιμα φωτιστικά στον κόσμο. Τα πράσινα κουτιά με το λευκό ανθρωπάκι που τρέχει προς την πόρτα.

  • Γιατί Πράσινο; Το πράσινο χρώμα έχει καθιερωθεί διεθνώς (ISO 7010) ως το χρώμα της ασφάλειας. Επιπλέον, το ανθρώπινο μάτι (ιδιαίτερα στο σκοτάδι) είναι βιολογικά πιο ευαίσθητο στο πράσινο φάσμα του φωτός, κάνοντας τις πινακίδες ορατές ακόμα και μέσα από καπνό.
  • Μόνιμη Λειτουργία (Maintained): Σε αντίθεση με τα υπόλοιπα φωτιστικά ασφαλείας που ανάβουν μόνο όταν κοπεί το ρεύμα, οι πινακίδες Exit στα δημόσια κτίρια είναι υποχρεωτικό να είναι αναμμένες 24 ώρες το 24ωρο, 365 μέρες τον χρόνο, ώστε ο κόσμος να γνωρίζει υποσυνείδητα πού είναι η έξοδος πριν συμβεί το κακό. Αν κοπεί το ρεύμα, απλώς συνεχίζουν να φέγγουν από τη μπαταρία τους.
Εικονογράφηση για 3. Οι Πινακίδες Εξόδου (Exit Signs): Η Πράσινη Σωτηρία

4. Πού είναι υποχρεωτικό να τοποθετηθούν;

Εικονογράφηση για 4. Πού είναι υποχρεωτικό να τοποθετηθούν;

Οι μηχανικοί, κατά τη σύνταξη της Μελέτης Πυροπροστασίας, ακολουθούν αυστηρούς κανόνες χωροθέτησης. Φωτιστικά ασφαλείας μπαίνουν υποχρεωτικά:

  1. Πάνω από κάθε πόρτα που χρησιμοποιείται ως Έξοδος Κινδύνου.
  2. Έξω από την τελική έξοδο του κτιρίου, μέχρι να φτάσει ο κόσμος σε ασφαλές σημείο στον δρόμο.
  3. Σε κάθε σκάλα, ώστε κάθε σκαλοπάτι να δέχεται άμεσο φως.
  4. Σε κάθε αλλαγή κατεύθυνσης του διαδρόμου (γωνία) και σε κάθε διασταύρωση διαδρόμων.
  5. Σε κάθε αλλαγή επιπέδου (π.χ. ένα σκαλοπάτι ή μια ράμπα).
  6. Δίπλα (σε απόσταση μικρότερη των 2 μέτρων) από πυροσβεστήρες, κουμπιά συναγερμού φωτιάς (μπουτόν) και κυτία πρώτων βοηθειών.

5. Το Πρόβλημα της Συντήρησης (Και πώς λύθηκε)

Το μεγαλύτερο πρόβλημα με τα φωτιστικά ασφαλείας είναι ότι τα "ξεχνάμε". Αν μείνουν στον τοίχο 5 χρόνια χωρίς να κοπεί ποτέ το ρεύμα, η μπαταρία τους μπορεί να καταστραφεί. Όταν τελικά συμβεί η φωτιά, δεν θα ανάψουν ποτέ.

Για να λυθεί αυτό, τα σύγχρονα συστήματα διαθέτουν τεχνολογία Auto-Test (Αυτοέλεγχος). Το ίδιο το φωτιστικό έχει έναν μικροεπεξεργαστή. Μια φορά τον μήνα, κόβει το ρεύμα του από μόνο του, ανάβει τη λάμπα για 5 λεπτά και μετράει την υγεία της μπαταρίας του. Αν βρει πρόβλημα, ανάβει ένα κόκκινο λαμπάκι (ή στέλνει μήνυμα στον κεντρικό υπολογιστή DALI), ειδοποιώντας τον συντηρητή να πάει να του αλλάξει μπαταρία.

Συνοψίζοντας

Ο φωτισμός ασφαλείας είναι η τελευταία γραμμή άμυνας ενός κτιρίου όταν όλα τα άλλα συστήματα καταρρεύσουν. Η εγκατάστασή του δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια γραφειοκρατική αγγαρεία για την άδεια της Πυροσβεστικής, αλλά ως μια ηθική υποχρέωση απέναντι στους ανθρώπους που ζουν, εργάζονται ή διασκεδάζουν μέσα στην επιχείρησή σας. Επενδύστε σε πιστοποιημένα φωτιστικά με λειτουργία Auto-test και ελέγχετε συχνά αν οι πινακίδες εξόδου είναι καθαρές και ορατές.

Επόμενο Βήμα: Είδαμε πώς υπολογίζουμε το φως στην αποθήκη και πώς σχεδιάζουμε την ασφάλεια. Πώς όμως μπορούμε να δούμε το αποτέλεσμα όλων αυτών των υπολογισμών πριν καν χτιστεί το κτίριο; Συνεχίζουμε στον οδηγό: Μελέτη Φωτισμού με Dialux: Τι πρέπει να ζητήσετε από τον μηχανικό σας πριν την κατασκευή του επαγγελματικού σας χώρου.

Σχετικά Άρθρα

Πρωτόκολλο DALI (Digital Addressable Lighting Interface): Ο απόλυτος οδηγός για έξυπνο έλεγχο επαγγελματικού φωτισμού Βιομηχανικά Φωτιστικά (High-Bay) για Αποθήκες: Υπολογισμός Lumens ανά τετραγωνικό μέτρο για μεγάλα ύψη Μελέτη Φωτισμού με Dialux: Τι πρέπει να ζητήσετε από τον μηχανικό σας πριν την κατασκευή του επαγγελματικού σας χώρου Δείκτης UGR (Unified Glare Rating): Γιατί είναι κρίσιμος στα γραφεία και πώς εξασφαλίζετε UGR < 19 για ξεκούραστη εργασία

Preview