Μπορώ να εμπιστευτώ το μπλε καλώδιο σε ένα σπίτι του 1980;

Όχι χωρίς έλεγχο. Σε παλιές εγκαταστάσεις το μπλε μπορεί να χρησιμοποιήθηκε διαφορετικά ή να συνυπάρχει με μεταγενέστερες πατέντες.

Γιατί απαγορεύεται να χρησιμοποιώ τη γείωση για άλλη λειτουργία;

Επειδή ο κιτρινοπράσινος αγωγός πρέπει να παραμένει αποκλειστικά αγωγός προστασίας ώστε να λειτουργεί σωστά το σύστημα ασφαλείας.

Χρωματικός Κώδικας Καλωδίων: Τι σημαίνει κάθε χρώμα σύμφωνα με τα Ευρωπαϊκά πρότυπα

Τα χρώματα των καλωδίων δεν είναι αισθητική επιλογή. Είναι μια αυστηρή γλώσσα που επιτρέπει σε κάθε ηλεκτρολόγο να καταλαβαίνει άμεσα ποιος αγωγός φέρει τάση, ποιος επιστρέφει το ρεύμα και ποιος προστατεύει τον χρήστη σε περίπτωση σφάλματος.

Παρά τη σημασία τους, τα χρώματα δεν αρκούν ποτέ από μόνα τους όταν δουλεύουμε σε παλιά σπίτια. Η γνώση του προτύπου είναι η αφετηρία, αλλά η επιβεβαίωση με όργανα είναι ο μόνος ασφαλής κανόνας.

Παρότι τα σύγχρονα πρότυπα έχουν φέρει τάξη, κάθε επέμβαση σε υφιστάμενο σπίτι πρέπει να ξεκινά με έλεγχο και όχι με υποθέσεις. Τα χρώματα βοηθούν, αλλά ο έλεγχος με όργανο είναι αυτός που τελικά σώζει από λάθη.

Αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο στις ανακαινίσεις, όπου το νέο φωτιστικό, ο νέος διακόπτης ή μια επέκταση γραμμής καλούνται να συνεργαστούν με καλωδιώσεις που μπορεί να έχουν γίνει με άλλα πρότυπα, σε άλλες δεκαετίες και από διαφορετικούς τεχνίτες.

1. Το σημερινό ευρωπαϊκό πρότυπο για μονοφασικές γραμμές

Στις σύγχρονες εγκαταστάσεις η φάση είναι καφέ, ο ουδέτερος μπλε και η γείωση κιτρινοπράσινη. Αυτή η τυποποίηση εφαρμόζεται σε όλη την Ευρώπη και κάνει πολύ πιο ασφαλή τη συντήρηση και την επέκταση των εγκαταστάσεων.

Ο καφέ αγωγός είναι ο επικίνδυνος αγωγός υπό τάση, ο μπλε ολοκληρώνει το κύκλωμα ως ουδέτερος και ο κιτρινοπράσινος δεν χρησιμοποιείται ποτέ για άλλη λειτουργία, γιατί αποτελεί τον αγωγό προστασίας.

Η τυποποίηση αυτή υπάρχει ώστε κάθε ηλεκτρολόγος, τεχνικός ή μηχανικός να μπορεί να διαβάζει αμέσως τον ρόλο κάθε αγωγού μέσα σε ένα κύκλωμα, είτε πρόκειται για πρίζα είτε για πίνακα είτε για φωτιστικό σώμα.

Βασικός ευρωπαϊκός χρωματικός κώδικας καλωδίων

Καφέ = Φάση

Μεταφέρει την τάση προς την πρίζα, τον διακόπτη ή τη συσκευή.

Μπλε = Ουδέτερος

Ολοκληρώνει το κύκλωμα επιστρέφοντας το ρεύμα προς το δίκτυο.

Κιτρινοπράσινο = Γείωση

Δεν είναι λειτουργικός αγωγός αλλά ο κρίσιμος αγωγός προστασίας από ηλεκτροπληξία.

Η γείωση δεν δανείζεται

Απαγορεύεται να χρησιμοποιηθεί ως επιστροφή ή φάση όταν λείπει ένα καλώδιο.

2. Τι αλλάζει στο τριφασικό και στους διακόπτες

Χρώματα τριφασικού συστήματος και επιστροφών διακόπτη

Σε τριφασικές εγκαταστάσεις συναντάμε τρεις φάσεις με τα χρώματα καφέ, μαύρο και γκρι, συν τον μπλε ουδέτερο και τον κιτρινοπράσινο αγωγό προστασίας. Αυτό βοηθά στον σωστό διαχωρισμό μεγάλων φορτίων, υποπινάκων και τριφασικών συσκευών.

Στους διακόπτες φωτισμού και ιδιαίτερα στα αλέ-ρετούρ εμφανίζονται επίσης επιστροφές, δηλαδή αγωγοί που μεταφέρουν τη φάση μετά τη διακοπή. Συχνά αυτοί είναι μαύροι, γκρι ή λευκοί και δεν πρέπει να μπερδεύονται με ουδέτερο ή γείωση.

Στην τριφασική παροχή η διάκριση των τριών φάσεων βοηθά όχι μόνο στη σωστή σύνδεση αλλά και στη σωστή κατανομή φορτίων, ειδικά όταν τροφοδοτούνται μεγαλύτερες συσκευές ή επιμέρους υποπίνακες.

L1, L2, L3

Καφέ, μαύρο και γκρι επιτρέπουν σαφή αναγνώριση των τριών φάσεων.

Επιστροφές διακόπτη

Ένας αγωγός μπορεί να έχει χρώμα μαύρο ή γκρι αλλά να μεταφέρει κανονικά φάση όταν κλείνει ο διακόπτης.

Όχι αυθαίρετη επαναχρωμάτιση

Οι αλλαγές ρόλων πρέπει να γίνονται μόνο όπου επιτρέπεται και με σαφή σήμανση.

Ουδέτερος και γείωση μένουν ξεκάθαροι

Η σαφής χρωματική γλώσσα είναι μέρος της ίδιας της ασφάλειας της εγκατάστασης.

3. Γιατί τα παλιά σπίτια είναι παγίδα

Σε παλαιότερες ελληνικές εγκαταστάσεις τα χρώματα μπορεί να ακολουθούν άλλες λογικές ή και καμία λογική. Κόκκινο, μαύρο, γκρι ή κίτρινο χρησιμοποιούνταν άλλοτε για φάση, άλλοτε για ουδέτερο και άλλοτε για γείωση.

Αυτό σημαίνει ότι η ταυτοποίηση βάσει εμπειρίας ή υποθέσεων είναι εξαιρετικά επικίνδυνη. Ένα κόκκινο καλώδιο το 1975 μπορεί να ήταν γείωση, ενώ σε άλλο διαμέρισμα της ίδιας δεκαετίας να ήταν φάση.

Οι επιστροφές των διακοπτών είναι ένας ακόμη λόγος που δεν αρκεί να θυμάστε μόνο το καφέ, το μπλε και το κιτρινοπράσινο. Μέσα σε κουτιά φωτισμού και αλέ-ρετούρ εμφανίζονται συχνά μαύρο, γκρι ή λευκό για να δηλώσουν λειτουργικές διαδρομές φάσης.

Χρωματικό χάος σε παλιά οικιακή εγκατάσταση

Παλιές συμβάσεις

Πριν από την εναρμόνιση, κάθε δεκαετία και πολλές φορές κάθε συνεργείο είχε τη δική του πρακτική.

Κρυφές μετατροπές

Σε πολλές ανακαινίσεις έχουν γίνει πρόχειρες επεκτάσεις που μπλέκουν ακόμη περισσότερο τους ρόλους.

Υψηλός κίνδυνος λάθους

Το να εμπιστευτείτε μόνο το χρώμα σε παλιά γραμμή μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρό ατύχημα.

Η γνώση του προτύπου δεν αρκεί

Στα παλιά δίκτυα το θεωρητικό σωστό χρώμα δεν ταυτίζεται πάντα με την πραγματική λειτουργία.

4. Ο μόνος σωστός τρόπος επιβεβαίωσης

Πριν αγγίξετε οποιονδήποτε αγωγό, χρησιμοποιείτε δοκιμαστικό, πολύμετρο ή άλλο κατάλληλο όργανο για να ταυτοποιήσετε την τάση και τη λειτουργία κάθε καλωδίου. Ο έλεγχος γίνεται πάντα με προσοχή, σεβασμό στη διαδικασία απομόνωσης και επανέλεγχο αφού κλείσει ο γενικός.

Με απλά λόγια: τα χρώματα είναι χρήσιμος χάρτης, όχι απόδειξη. Η απόδειξη έρχεται μόνο από τη μέτρηση.

Σε παλιές κατοικίες, όμως, όλα αυτά μπορεί να ανατρέπονται πλήρως. Εκεί η ασφαλής διαδικασία είναι μία: εντοπισμός της φάσης με δοκιμαστικό ή πολύμετρο, επιβεβαίωση του ουδετέρου και μόνο μετά εργασία με κατεβασμένο γενικό.

Με άλλα λόγια, ο χρωματικός κώδικας είναι η γλώσσα του σωστού σχεδιασμού, αλλά η μέτρηση είναι η γλώσσα της πραγματικής ασφάλειας όταν αγγίζετε ένα ήδη υπάρχον κύκλωμα.