Το Τεστ της Βαρύτητας
Αν βάζετε τον φορτιστή του κινητού (που είναι σχετικά βαρύς) και αυτός γέρνει προς τα κάτω, ή αν βάζετε το φις της σκούπας και βγαίνει με ένα απαλό, τυχαίο τράβηγμα χωρίς καμία αντίσταση, τα ελάσματα έχουν καταστραφεί.
Προληπτική Αντικατάσταση Πριζών: Πότε το χαλάρωμα στα "αυτάκια" της πρίζας γίνεται επικίνδυνο για τις συσκευές σας
Ολοκληρώνοντας τον κύκλο της προληπτικής συντήρησης, επιστρέφουμε στο εσωτερικό του σπιτιού για να εξετάσουμε το ηλεκτρολογικό εξάρτημα που υφίσταται την πιο βάναυση καθημερινή κακοποίηση: Την πρίζα του τοίχου (Schuko).
Σκεφτείτε το λίγο. Βάζουμε και βγάζουμε βύσματα με μανία. Τραβάμε το καλώδιο της ηλεκτρικής σκούπας από την άλλη άκρη του δωματίου για να βγει από την πρίζα, χωρίς να πιάσουμε το ίδιο το φις. Σκοντάφτουμε πάνω στα καλώδια των φορτιστών. Η πρίζα είναι η μοναδική διεπαφή (interface) ανάμεσα στο ρεύμα του κτιρίου και τις πανάκριβες συσκευές μας.
Δυστυχώς, οι πρίζες δεν είναι αθάνατες. Είναι αναλώσιμα υλικά. Το να αφήνετε μια ταλαιπωρημένη πρίζα στον τοίχο επειδή "ακόμα δουλεύει", είναι ρωσική ρουλέτα για τις συσκευές σας. Πάμε να δούμε τι ακριβώς χαλάει στο εσωτερικό τους και γιατί μια χαλαρή πρίζα αποτελεί σιωπηλό δολοφόνο των ηλεκτρονικών.
1. Η Ανατομία της Φθοράς: Τα "Αυτάκια" (Ελάσματα)
Αν κοιτάξετε μέσα στις δύο τρύπες μιας πρίζας, δεν θα δείτε ένα απλό καλώδιο. Θα δείτε δύο μεταλλικά ελάσματα (συνήθως από κράμα ορείχαλκου) τα οποία λειτουργούν σαν σφιχτές δαγκάνες. Όταν σπρώχνετε το φις (αρσενικό) μέσα στην πρίζα, αυτά τα ελάσματα ανοίγουν ελαφρώς και αγκαλιάζουν τους πείρους του φις με δύναμη, εξασφαλίζοντας τέλεια επαφή.
Η Κόπωση του Μετάλλου: Κάθε μέταλλο που λυγίζει και επανέρχεται (όπως ένα ελατήριο), κάποια στιγμή "κουράζεται" (Metal Fatigue). Μετά από χιλιάδες κύκλους εισαγωγής/εξαγωγής, ή μετά από βίαια τραβήγματα του καλωδίου υπό γωνία (όπως συμβαίνει με τη σκούπα ή το σίδερο), τα ελάσματα χάνουν την επαναφορά τους. Ανοίγουν μόνιμα και δεν "δαγκώνουν" πλέον το φις.
2. Ο Κίνδυνος: Το Ηλεκτρικό Τόξο (Arcing)
Τι γίνεται όταν βάλετε το φις σε μια χαλαρή πρίζα; Φαινομενικά, η συσκευή ανάβει. Όμως, επειδή το μέταλλο της πρίζας δεν εφάπτεται σφιχτά με το μέταλλο του φις, δημιουργείται ένα μικροσκοπικό κενό αέρα.
Το ρεύμα (ειδικά αν μιλάμε για μια ενεργοβόρα συσκευή όπως ένα αερόθερμο των 2000W) προσπαθεί να περάσει. Επειδή βρίσκει αέρα, αναγκάζεται να κάνει ένα "άλμα". Αυτό το άλμα δημιουργεί έναν μικροσκοπικό, συνεχή σπινθήρα: το Ηλεκτρικό Τόξο (Arcing).
Αυτό το τόξο προκαλεί δύο καταστροφές:
- Ακραία Θερμότητα: Ο σπινθήρας παράγει εκατοντάδες βαθμούς Κελσίου. Το πλαστικό της πρίζας αρχίζει να λιώνει. Αν δεν το προσέξετε, θα προκαλέσει ανάφλεξη.
- Βρώμικο Ρεύμα (Dirty Power): Επειδή η επαφή δεν είναι σταθερή, το ρεύμα πηγαίνει στη συσκευή με συνεχείς μικρο-διακοπές (κλάσματα του δευτερολέπτου) που εσείς δεν αντιλαμβάνεστε, αλλά το τροφοδοτικό της τηλεόρασης ή του υπολογιστή σας τις "νιώθει" σαν αλλεπάλληλα χτυπήματα. Αυτές οι διακυμάνσεις θα κάψουν την πλακέτα της συσκευής πολύ πριν τη λήξη της εγγύησής της.
3. Τα 4 Προειδοποιητικά Σημάδια της "Νεκρής" Πρίζας
Μην περιμένετε να μυρίσει καμένο για να αλλάξετε πρίζα. Αντικαταστήστε την άμεσα αν παρατηρήσετε έστω και ΕΝΑ από τα παρακάτω:
Οπτική Αλλοίωση (Μαύρισμα)
Αν το λευκό πλαστικό γύρω από τις τρύπες της πρίζας έχει γίνει καφέ, κίτρινο ή μαύρο, είναι ξεκάθαρο σημάδι υπερθέρμανσης από ηλεκτρικό τόξο. Η πρίζα "ψήνεται" εσωτερικά.
Θερμότητα στην Αφή
Αν, ενώ λειτουργεί μια συσκευή, ακουμπήσετε το πλαστικό της πρίζας (ή το ίδιο το φις) και είναι δυσάρεστα ζεστό στο χέρι σας, σημαίνει ότι υπάρχει κακή επαφή (υψηλή αντίσταση).
Ο Ήχος (Τριγμός)
Το ρεύμα πρέπει να είναι εντελώς αθόρυβο. Αν πλησιάσετε το αυτί σας στην πρίζα (ενώ η συσκευή δουλεύει) και ακούσετε έναν ανεπαίσθητο θόρυβο σαν τηγάνισμα ή τσιτσίρισμα (crackling sound), υπάρχει ενεργός σπινθήρας μέσα στον τοίχο! Κατεβάστε τον γενικό αμέσως.
4. Η Επικίνδυνη Λύση (DIY) vs. Η Σωστή ลύση
Πολλοί "ερασιτέχνες" μάστορες, όταν βλέπουν μια χαλαρή πρίζα, κατεβάζουν το ρεύμα, βγάζουν το καπάκι, παίρνουν ένα κατσαβίδι και στραβώνουν τα χάλκινα ελάσματα προς τα μέσα για να "σφίξουν" ξανά.
Αυτό απαγορεύεται. Το μέταλλο που έχει υποστεί θερμική καταπόνηση και κόπωση, έχει χάσει οριστικά την κρυσταλλική του δομή και την "ελαστικότητά" του (temper). Αν το στραβώσετε, μετά από 10 χρήσεις θα ανοίξει ξανά, αλλά αυτή τη φορά θα είναι πιο εύθραυστο.
Η Σωστή Λύση: Μια ποιοτική, επώνυμη πρίζα Schuko κοστίζει από 4€ έως 10€. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να ρισκάρετε μια τηλεόραση των 1.000€ (ή ολόκληρο το σπίτι σας) για 5 ευρώ. Καλέστε τον ηλεκτρολόγο σας (ή αν έχετε τις γνώσεις και κατεβάσετε τον γενικό διακόπτη) και προχωρήστε σε άμεση αντικατάσταση ολόκληρου του μηχανισμού της πρίζας.
Συνοψίζοντας
Η πρόληψη είναι η πιο φθηνή ασφάλεια. Μην αντιμετωπίζετε τις πρίζες ως μόνιμα στοιχεία του κτιρίου, αλλά ως αναλώσιμα που έχουν "χιλιόμετρα". Ιδιαίτερα οι πρίζες σε χώρους υψηλής χρήσης (στο πάγκο της κουζίνας, πίσω από την τηλεόραση και στις γωνίες καθαρισμού) πρέπει να ελέγχονται τακτικά. Αν το φις μπαίνει... "σαν στο σπίτι του", ήρθε η ώρα για πέταμα.
Σχετικά Άρθρα
Το Κουμπί "Test" στο Ρελέ Διαρροής: Γιατί ΠΡΕΠΕΙ να το πατάτε κάθε μήνα και τι σημαίνει αν δεν πέσει Σύσφιξη Επαφών στον Πίνακα: Η νούμερο ένα προληπτική εργασία που γλιτώνει τα σπίτια από βραχυκυκλώματα και σπινθήρες Έλεγχος Εξωτερικού Φωτισμού & Στεγανότητας: Προετοιμασία του κήπου και της πισίνας πριν πιάσουν τα φθινοπωρινά πρωτοβρόχια Σπινθήρες (Τσαφ) όταν βάζετε κάτι στην Πρίζα: Είναι φυσιολογικό ή κινδυνεύει η συσκευή σας;
Νομοθεσία, Πιστοποιήσεις & Συντήρηση
Επιστροφή στην κατηγορία.
Μετάβαση στην κατηγορίαΚεντρικός Οδηγός
Επιστροφή στον κεντρικό οδηγό.
Μετάβαση στον οδηγό