Oikodomisis

Σπινθήρες (Τσαφ) όταν βάζετε κάτι στην Πρίζα: Είναι φυσιολογικό ή κινδυνεύει η συσκευή σας;

Το έχουμε ζήσει όλοι. Κρατάτε τον φορτιστή του laptop ή το φις της ηλεκτρικής σκούπας, τον πλησιάζετε στην πρίζα του τοίχου και, τη στιγμή ακριβώς που τα μεταλλικά δοντάκια ακουμπάνε στις τρύπες, βλέπετε μια μικρή μπλε λάμψη και ακούτε ένα κοφτό "τσαφ".

Η πρώτη σας αντίδραση είναι να τραβήξετε το χέρι σας πίσω. Αναρωτιέστε: "Χάλασε η πρίζα; Βραχυκύκλωσε ο φορτιστής; Θα πάθω ηλεκτροπληξία;"

Η αλήθεια είναι πως, στον κόσμο του ηλεκτρισμού, δεν είναι όλοι οι σπινθήρες ίδιοι. Υπάρχει ο "αθώος" σπινθήρας που υπακούει στους νόμους της φυσικής και ο "επικίνδυνος" σπινθήρας που προειδοποιεί για βλάβη. Πάμε να δούμε πώς θα τους ξεχωρίσετε και γιατί τα σύγχρονα τροφοδοτικά μας... λατρεύουν να πετάνε σπίθες.

1. Ο "Αθώος" Σπινθήρας (Γιατί αστράφτει ο φορτιστής;)

Αν ο σπινθήρας συμβαίνει συχνά όταν βάζετε στην πρίζα τον φορτιστή του laptop σας, το τροφοδοτικό της τηλεόρασης ή έναν αντάπτορα κινητού, κατά 99% είναι απολύτως φυσιολογικό.

Αυτό το φαινόμενο ονομάζεται Ρεύμα Εισόδου (Inrush Current).

Χαρακτηριστικά του Φυσιολογικού Σπινθήρα:

  • Είναι στιγμιαίος (διαρκεί κλάσματα του δευτερολέπτου).
  • Έχει χρώμα μπλε ή έντονο λευκό.
  • Εξαφανίζεται μόλις το φις μπει εντελώς στην πρίζα.
  • Δεν μυρίζει καμένο πλαστικό.
Εικονογράφηση για 1. Ο "Αθώος" Σπινθήρας (Γιατί αστράφτει ο φορτιστής;)

Πώς λειτουργεί

Τα σύγχρονα τροφοδοτικά (Switching Power Supplies) δεν έχουν μέσα τους τα παλιά, βαριά πηνία. Αντιθέτως, είναι γεμάτα από Πυκνωτές. Ο πυκνωτής είναι σαν ένας άδειος κουβάς που αποθηκεύει ρεύμα. Όταν είναι εντελώς άδειος και τον συνδέετε στο ρεύμα, απαιτεί να γεμίσει ακαριαία.

Το Άλμα

Καθώς πλησιάζετε το φις στην πρίζα, η "δίψα" του πυκνωτή για ρεύμα είναι τόσο μεγάλη, και η τάση (230V) τόσο ισχυρή, που το ρεύμα δεν περιμένει καν να ακουμπήσουν τα μέταλλα. Μόλις η απόσταση γίνει κλάσμα του χιλιοστού, το ρεύμα "πηδάει" μέσα από τον αέρα για να φτάσει στον φορτιστή. Αυτό το άλμα δημιουργεί τη μικρή μπλε λάμψη (το τόξο) και το ηχητικό "τσαφ" (λόγω της στιγμιαίας εκτόνωσης του αέρα).

2. Ο "Επικίνδυνος" Σπινθήρας (Τα σημάδια κινδύνου)

Εικονογράφηση για 2. Ο "Επικίνδυνος" Σπινθήρας (Τα σημάδια κινδύνου)

Ενώ η αρχική μπλε σπίθα είναι ακίνδυνη, υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο σπινθήρας ουρλιάζει ότι κάτι πηγαίνει πολύ λάθος. Πρέπει να ανησυχήσετε αν παρατηρήσετε τα εξής:

  1. Το Χρώμα είναι Κίτρινο ή Πορτοκαλί: Αν η λάμψη δεν είναι μπλε αλλά θυμίζει φλόγα, υποδηλώνει ότι καίγεται το πλαστικό ή η σκόνη μέσα στην πρίζα.
  2. Ο Σπινθήρας Συνεχίζεται: Αν βάλετε το φις μέχρι μέσα και η πρίζα συνεχίζει να "σπινθηρίζει", να κάνει θόρυβο (σαν τσιτσίρισμα ή τηγάνισμα) ή να τρεμοπαίζει φως από μέσα, κινδυνεύετε από άμεση πυρκαγιά.
  3. Συμβαίνει όταν Κουνάτε το Καλώδιο: Αν ακουμπάτε το καλώδιο και η πρίζα πετάει σπίθες, σημαίνει ότι υπάρχει Χαλαρή Επαφή (το πρόβλημα που αναλύσαμε στο προηγούμενο άρθρο με τα φθαρμένα ελάσματα).
  4. Συνοδεύεται από Μυρωδιά (Όζον ή Πλαστικό): Το ηλεκτρικό τόξο διασπά το οξυγόνο και δημιουργεί όζον (μια μυρωδιά σαν χλώριο ή αστραπή). Αν μυρίσετε όζον ή καμένο πλαστικό, κλείστε τον γενικό αμέσως.
  5. Πέφτει η Ασφάλεια: Αν το "τσαφ" συνοδευτεί από διακοπή ρεύματος και πέσει η ασφάλεια στον πίνακα, τότε δεν ήταν απλώς Inrush Current, αλλά ένα καθαρό Βραχυκύκλωμα (ενώθηκε η φάση με τον ουδέτερο).

3. Οι 3 Κύριες Αιτίες του Κακού Σπινθήρα

Αν διαπιστώσετε ότι ο σπινθήρας ανήκει στην "κακή" κατηγορία, οι συνηθέστεροι ένοχοι είναι:

Εικονογράφηση για 3. Οι 3 Κύριες Αιτίες του Κακού Σπινθήρα

Χαλαρή Πρίζα (Φθορά Ελασμάτων)

Όπως είπαμε, η πρίζα δεν "αγκαλιάζει" σωστά το φις. Απαιτείται αντικατάσταση της πρίζας.

Κομμένο Καλώδιο / Βραχυκύκλωμα Συσκευής

Αν το καλώδιο της συσκευής έχει τσακίσει (π.χ. στο σημείο που ενώνεται με το φις), τα εσωτερικά καλωδιάκια μπορεί να ακουμπάνε μεταξύ τους τη στιγμή που τα πιέζετε για να μπουν στην πρίζα.

Υγρασία

Νερό από σφουγγάρισμα, υδρατμοί στο μπάνιο ή διαρροή στους τοίχους μπορούν να δημιουργήσουν μια "γέφυρα" νερού μέσα στην πρίζα, η οποία εξατμίζεται βίαια με σπινθήρα μόλις πάρει ρεύμα.

4. Πώς να αποφύγετε τον σπινθήρα (Ακόμα και τον φυσιολογικό)

Εικονογράφηση για 4. Πώς να αποφύγετε τον σπινθήρα (Ακόμα και τον φυσιολογικό)

Αν και το μικρό "τσαφ" των φορτιστών δεν προκαλεί άμεση φωτιά, μακροπρόθεσμα προκαλεί φθορά (pits/καρβούνιασμα) στα δοντάκια του φις και στις επαφές της πρίζας, μειώνοντας τη διάρκεια ζωής τους.

Το Κόλπο των Επαγγελματιών: Η καλύτερη πρακτική είναι να βάζετε το φις στην πρίζα ΧΩΡΙΣ να υπάρχει ροή ρεύματος. Πώς γίνεται αυτό;

  1. Αν η συσκευή έχει δικό της διακόπτη (π.χ. ηλεκτρική σκούπα, θερμαντικό), βεβαιωθείτε ότι είναι στο OFF πριν τη βάλετε στην πρίζα. Μόλις την κουμπώσετε καλά, τότε πατήστε το ΟΝ.
  2. Αν χρησιμοποιείτε Πολύπριζο με Διακόπτη, κλείστε τον διακόπτη του πολύπριζου (να σβήσει το λαμπάκι), κουμπώστε με την ησυχία σας όλους τους φορτιστές, και στο τέλος πατήστε τον διακόπτη. Ο διακόπτης του πολύπριζου είναι φτιαγμένος να απορροφά τον σπινθήρα με ασφάλεια στο εσωτερικό του.
  3. Σταθερή και γρήγορη κίνηση: Όταν βάζετε μια συσκευή στην πρίζα, μην διστάζετε. Η κίνηση πρέπει να είναι ευθεία, γρήγορη και αποφασιστική. Το "παίξιμο" του φις παρατείνει τον χρόνο που το ρεύμα μπορεί να πηδήξει στον αέρα, κάνοντας τον σπινθήρα μεγαλύτερο.

Συνοψίζοντας

Ένα μικρό, στιγμιαίο μπλε αστραπάκι όταν βάζετε τον φορτιστή του laptop στην πρίζα, είναι απλώς η φυσική σε δράση. Οι άδειοι πυκνωτές ζητούν ρεύμα και το παίρνουν με φόρα. Αν, όμως, ο σπινθήρας είναι κίτρινος, επίμονος, κάνει θόρυβο τηγανίσματος ή μυρίζει καμένο, τότε η πρίζα σας εκπέμπει SOS και χρήζει άμεσης ηλεκτρολογικής παρέμβασης.

Επόμενο Βήμα: Μένουμε στα καθημερινά, περίεργα φαινόμενα. Έχετε παρατηρήσει ποτέ ότι όταν βάζετε σε λειτουργία την ηλεκτρική σκούπα ή το πλυντήριο, οι λάμπες του σαλονιού χαμηλώνουν στιγμιαία ή τρεμοπαίζουν;

Συνεχίζουμε με την αποκωδικοποίηση αυτού του φαινομένου: Τα Φώτα Τρεμοπαίζουν όταν Ανάβει άλλη Συσκευή (π.χ. Πλυντήριο): Τι είναι η πτώση τάσης και πότε φταίει η εγκατάσταση.

Σχετικά Άρθρα

Μυρίζει Ψαρίλα ή Καμένο Πλαστικό η Πρίζα: Τι σημαίνει αυτή η χαρακτηριστική μυρωδιά και γιατί πρέπει να κλείσετε το ρεύμα ΑΜΕΣΩΣ Προληπτική Αντικατάσταση Πριζών: Πότε το χαλάρωμα στα "αυτάκια" της πρίζας γίνεται επικίνδυνο για τις συσκευές σας Γιατί Πέφτει η Γενική Ασφάλεια ή η Ασφάλεια του Μετρητή (Χελώνας); Η διαφορά της υπερφόρτωσης από το βραχυκύκλωμα Χρήση Πολύμετρου (Multimeter) για Αρχάριους: Πώς να μετρήσετε με ασφάλεια αν μια πρίζα έχει 230V ή αν ένα καλώδιο έχει κοπεί (Continuity Test)

Preview