Απαγωγοί Υπερτάσεων (Surge Protectors): Πώς να προστατέψετε τηλεοράσεις και υπολογιστές από κεραυνούς και υπερτάσεις

Οι περισσότερες οικιακές συσκευές σήμερα είναι γεμάτες ηλεκτρονικά υψηλής ευαισθησίας. Αυτό σημαίνει ότι μια στιγμιαία υπέρταση από το δίκτυο ή ένα κοντινό κεραυνικό συμβάν μπορεί να μην καταστρέψει μια παλιά λάμπα πυρακτώσεως, αλλά να κάψει ακαριαία πλακέτες, τροφοδοτικά, routers, τηλεοράσεις, inverter κλιματιστικών ή συστήματα αυτοματισμού.

Ο μικροαυτόματος και το ρελέ διαρροής δεν έχουν σχεδιαστεί για να αντιμετωπίζουν τέτοιες αιχμές τάσης. Μπορεί να είναι απολύτως σωστοί για υπερένταση και διαρροή, αλλά να αφήνουν τον εξοπλισμό εκτεθειμένο σε μια βίαιη ηλεκτρική ώση που διαρκεί ελάχιστα και παρ’ όλα αυτά αρκεί για να τρυπήσει ή να καταστρέψει μικροηλεκτρονικά κυκλώματα.

Εδώ ακριβώς μπαίνουν οι απαγωγοί υπερτάσεων. Η αξία τους δεν βρίσκεται στο να κόβουν το ρεύμα, αλλά στο να εκτρέπουν επικίνδυνη ενέργεια προς τη γείωση πριν περάσει μέσα από την εγκατάσταση και τους ευαίσθητους καταναλωτές της.

1. Η υπέρταση είναι σύντομη αλλά μπορεί να είναι καταστροφική

Οι υπερτάσεις προκύπτουν είτε από εξωτερικά φαινόμενα, όπως κεραυνικά πλήγματα ή επαγωγές από κοντινούς κεραυνούς, είτε από εσωτερικές μεταγωγές και ανωμαλίες του ίδιου του δικτύου. Το κρίσιμο είναι ότι η διάρκειά τους είναι μικρή, αλλά το μέγεθος της τάσης μπορεί να είναι τεράστιο σε σχέση με αυτό που αντέχουν τα ηλεκτρονικά των συσκευών.

Επειδή η διάρκεια είναι τόσο μικρή, πολλοί θεωρούν λανθασμένα ότι η υπέρταση δεν είναι σοβαρό γεγονός. Στην πράξη όμως τα ηλεκτρονικά δεν χρειάζονται χρόνο για να καταστραφούν. Χρειάζονται μόνο μια αιχμή αρκετά μεγάλη ώστε να διασπάσει μόνωση, ημιαγωγούς ή εισόδους τροφοδοσίας.

Διαδρομή καταστροφικής υπέρτασης προς ευαίσθητες συσκευές

Η διάρκεια δεν μειώνει τον κίνδυνο

Μια πολύ μικρή χρονικά αιχμή αρκεί για να κάψει ευαίσθητες πλακέτες.

Ο κεραυνός δεν χρειάζεται να πέσει πάνω στο σπίτι

Κοντινά συμβάντα μπορούν να επάγουν σοβαρές υπερτάσεις στην εγκατάσταση.

Το ίδιο το δίκτυο μπορεί να δημιουργήσει αιχμές

Μεταγωγές και διακοπές/επαναφορές τροφοδότησης δεν είναι αθώα γεγονότα.

Τα σύγχρονα ηλεκτρονικά είναι πιο ευάλωτα

Όσο πιο σύνθετος ο εξοπλισμός, τόσο μεγαλύτερη η ανάγκη προστασίας.

2. Ο απαγωγός υπερτάσεων δεν μπλοκάρει την αιχμή, την εκτρέπει

Απαγωγός υπερτάσεων που εκτρέπει την ενέργεια προς τη γείωση

Η σωστή εικόνα δεν είναι ότι το SPD δουλεύει σαν μικροαυτόματος. Δεν περιμένει να διακόψει το κύκλωμα με κλασικό τρόπο. Αντίθετα, τη στιγμή που η τάση ανέβει πάνω από το ασφαλές όριο, δημιουργεί έναν ελεγχόμενο δρόμο πολύ χαμηλής αντίστασης προς τη γείωση ώστε η πλεονάζουσα ενέργεια να φύγει από εκεί.

Αυτός είναι και ο λόγος που η ποιότητα της γείωσης είναι αδιαπραγμάτευτη. Ένα SPD χωρίς ουσιαστική γείωση δεν έχει πού να οδηγήσει την ενέργεια. Άρα η αποτελεσματικότητά του εξαρτάται άμεσα από την αρχιτεκτονική γείωσης του κτιρίου και από τη σωστή τοποθέτησή του μέσα στον πίνακα.

Το SPD δεν είναι ασφάλεια

Ο ρόλος του είναι να διοχετεύει ενέργεια και όχι να αποζεύγει σαν breaker.

Η γείωση είναι μέρος της συσκευής

Χωρίς σωστό γειωτικό δρόμο, η προστασία δεν ολοκληρώνεται.

Η θέση τοποθέτησης έχει σημασία

Όσο πιο σωστά εντάσσεται στον πίνακα, τόσο πιο αποτελεσματική γίνεται η προστασία.

Η προστασία είναι ενεργειακή

Στόχος είναι να εκτονωθεί η αιχμή πριν φτάσει στον εξοπλισμό.

3. Οι τύποι 1, 2 και 3 δεν ανταγωνίζονται, λειτουργούν σε επίπεδα

Ο Type 1 σχετίζεται με βαρύτερα κεραυνικά σενάρια και χρησιμοποιείται εκεί όπου η εγκατάσταση το απαιτεί, όπως σε κτίρια με αυξημένη έκθεση ή σε συστήματα με συγκεκριμένες αντικεραυνικές απαιτήσεις. Ο Type 2 είναι η βασική οικιακή λύση για τον κεντρικό πίνακα σε πολύ μεγάλο μέρος των κατοικιών. Ο Type 3 έρχεται ακόμη πιο κοντά στον ευαίσθητο εξοπλισμό ως τελική λεπτομερέστερη βαθμίδα.

Η σωστή στρατηγική προστασίας δεν είναι να αγοράσετε οποιοδήποτε πολύπριζο και να πιστέψετε ότι λύθηκε το πρόβλημα. Είναι να αντιληφθείτε ότι η αντικεραυνική προστασία είναι πολυεπίπεδη: χονδρική εκτόνωση στο κέντρο, συμπληρωματική προστασία κοντά στα φορτία και πάντα σε συνεργασία με το γειωτικό σύστημα.

Σύγκριση τύπων SPD 1, 2 και 3

Ο Type 2 είναι ο βασικός οικιακός πυρήνας

Συνήθως αυτός είναι το κύριο SPD του πίνακα κατοικίας.

Ο Type 1 αφορά βαρύτερα σενάρια

Χρησιμοποιείται όπου η έκθεση ή η αρχιτεκτονική του κτιρίου το απαιτεί.

Ο Type 3 είναι η τελική βαθμίδα

Τοποθετείται κοντά στον ευαίσθητο εξοπλισμό ως συμπληρωματική άμυνα.

Η προστασία είναι πολυεπίπεδη

Κανένα μόνο στοιχείο δεν υποκαθιστά σωστή συνολική αρχιτεκτονική.

4. Η παρακολούθηση και η αντικατάσταση είναι μέρος της σωστής χρήσης

Ένας απαγωγός υπερτάσεων δεν είναι αιώνιο εξάρτημα. Κάθε φορά που διαχειρίζεται σοβαρή υπέρταση, καταπονείται. Για αυτό οι σοβαρές συσκευές έχουν οπτική ένδειξη κατάστασης και πολλές φορές αποσπώμενα cartridges, ώστε η αντικατάσταση να γίνεται εύκολα χωρίς πλήρη αποξήλωση όλου του συνόλου.

Η ύπαρξη του SPD στον πίνακα δεν αρκεί από μόνη της αν δεν υπάρχει έλεγχος ότι παραμένει λειτουργικό. Στη σωστή συντήρηση του πίνακα, η κατάσταση του αντικεραυνικού πρέπει να παρακολουθείται όπως παρακολουθούμε και τη λειτουργικότητα του ρελέ διαρροής ή τη γενική κατάσταση των συνδέσεων.

Ένδειξη κατάστασης και αντικατάσταση cartridge αντικεραυνικού

Το SPD φθείρεται υπηρετώντας

Η προστασία του συνδέεται με τη διαχείριση πραγματικών αιχμών και άρα με φυσική καταπόνηση.

Οι ενδείξεις κατάστασης είναι κρίσιμες

Το πράσινο/κόκκινο παράθυρο ή αντίστοιχο σύστημα βοηθά στον άμεσο έλεγχο.

Τα cartridges απλοποιούν τη συντήρηση

Η αντικατάσταση μπορεί να γίνει γρήγορα όταν η συσκευή έχει εξαντληθεί.

Η προστασία θέλει επανέλεγχο

Ο πίνακας δεν είναι στατικός· τα υλικά του πρέπει να παρακολουθούνται στο χρόνο.

Το καλύτερο αντικεραυνικό δεν είναι αυτό που υπάρχει απλώς στον πίνακα, αλλά αυτό που είναι σωστά γειωμένο, σωστά επιλεγμένο και ακόμη λειτουργικό τη στιγμή που θα χρειαστεί.

Σχετικά Άρθρα

Preview