3 Φάσεις (L1, L2, L3)
Αυτά φέρνουν την ενέργεια.
Η "Απώλεια Ουδέτερου" (Floating Neutral): Ο σιωπηλός δολοφόνος των ηλεκτρικών συσκευών στο τριφασικό ρεύμα (Γιατί καίγονται οι τηλεοράσεις)
Γυρίζετε σπίτι μετά τη δουλειά. Ανοίγετε τον γενικό διακόπτη (ή γυρίζει το ρεύμα μετά από μια διακοπή της ΔΕΗ) και ξαφνικά ζείτε έναν εφιάλτη. Ακούτε ένα "παφ" από την τηλεόραση και βγαίνει καπνός. Το UPS του υπολογιστή ουρλιάζει και σβήνει. Το ψυγείο κάνει έναν περίεργο θόρυβο. Οι μισές λάμπες στο σπίτι ανάβουν υπερβολικά δυνατά σαν προβολείς γηπέδου, και οι άλλες μισές ίσα που αχνοφέγγουν.
Δεν έπεσε κεραυνός. Δεν βραχυκύκλωσε το σπίτι. Μόλις πέσατε θύμα της πιο καταστροφικής και δαπανηρής βλάβης που μπορεί να συμβεί σε μια τριφασική εγκατάσταση: Της Απώλειας Ουδέτερου Κόμβου (Floating Neutral).
Πάμε να δούμε με απλά λόγια γιατί αυτό το αόρατο πρόβλημα στέλνει στιγμιαία 400 Volts κατευθείαν στην πρίζα του σαλονιού σας, σκοτώνοντας κάθε ευαίσθητο ηλεκτρονικό, και πώς μπορείτε να θωρακίσετε τον πίνακά σας με ένα εξάρτημα των 50 ευρώ.
1. Το Βασικό Μάθημα: Τι κάνει το μπλε καλώδιο (Ουδέτερος)
Για να καταλάβετε την καταστροφή, πρέπει να καταλάβετε πώς λειτουργεί το Τριφασικό Ρεύμα. Σε ένα τριφασικό σπίτι, από την κολώνα της ΔΕΗ έρχονται 4 καλώδια:
Η τάση (η πίεση του ρεύματος) μετριέται με βάση την απόσταση μεταξύ αυτών των καλωδίων:
- Αν μετρήσετε ανάμεσα σε δύο Φάσεις (π.χ. L1 με L2), η τάση είναι 400 Volts. (Αυτό το ρεύμα πάει μόνο σε βιομηχανικά μοτέρ).
- Αν μετρήσετε ανάμεσα σε ΜΙΑ Φάση και τον Ουδέτερο, η τάση είναι 230 Volts. Αυτό είναι το ρεύμα που μπαίνει στις πρίζες σας.
Ο ρόλος του Ουδέτερου: Ο Ουδέτερος είναι η "άγκυρα" του συστήματος. Κρατάει σταθερά την τάση στα 230V για κάθε πρίζα του σπιτιού, εξισορροπώντας τα φορτία.
1 Ουδέτερος (N - Μπλε Καλώδιο)
Αυτό είναι το καλώδιο της "επιστροφής".
2. Το Φαινόμενο της Καταστροφής (Floating Neutral)
Τι γίνεται όμως αν το μπλε καλώδιο (ο Ουδέτερος) κοπεί, χαλαρώσει ή αποσυνδεθεί κάπου πριν φτάσει στις πρίζες σας;
Σημείωση: Αν έχετε Μονοφασικό σπίτι και κοπεί ο ουδέτερος, απλώς κόβεται το ρεύμα. Δεν παθαίνετε ζημιά. Στο Τριφασικό όμως, τα πράγματα αγριεύουν.
Αν κοπεί η "άγκυρα" του ουδέτερου, οι τρεις φάσεις χάνουν το σημείο αναφοράς τους. Το ρεύμα, ψάχνοντας απεγνωσμένα διέξοδο για να επιστρέψει, αναγκάζεται να περάσει μέσα από τις ίδιες σας τις συσκευές για να πάει από τη Φάση 1 στη Φάση 2. Ουσιαστικά, οι πρίζες του σπιτιού σας δέχονται ξαφνικά την πίεση των 400 Volts!
Η "Τραμπάλα" των Συσκευών (Voltage Divider): Η τάση πλέον δεν είναι σταθερή, αλλά μοιράζεται σαν τραμπάλα, ανάλογα με το ποιες συσκευές είναι στην πρίζα:
- Μια συσκευή με μεγάλη αντίσταση (π.χ. η τηλεόραση, ο υπολογιστής) βρίσκεται στην "ελαφριά" μεριά της τραμπάλας. Θα "εκτοξευτεί" ψηλά, δεχόμενη 350V με 380V. Τα πυκνωτάκια της θα σκάσουν ακαριαία σαν ποπ-κορν.
- Μια συσκευή με πολύ μικρή αντίσταση (π.χ. ένας αναμμένος θερμοσίφωνας) βρίσκεται στη "βαριά" μεριά. Θα δεχθεί μόλις 50V με 80V (γι' αυτό και βλέπετε κάποιες λάμπες να αχνοφέγγουν, ενώ κάποιες άλλες καίγονται από υπερβολικό φως).
3. Πού συμβαίνει η βλάβη; (Οι 3 Ένοχοι)
Πώς μπορεί να κοπεί ένα τόσο κρίσιμο καλώδιο;
- Στον Πίνακα του Σπιτιού (Χαλαρή Βίδα): Ο νούμερο 1 λόγος. Η κεντρική κλέμα του ουδέτερου (η μπλε μπάρα) χαλάρωσε με τα χρόνια. Το ρεύμα δεν κάνει καλή επαφή. (Άλλος ένας λόγος που επιμέναμε στη "Σύσφιξη Επαφών"!).
- Στη Χελώνα της ΔΕΗ (Οξείδωση): Ο μετρητής έξω στον δρόμο πήρε υγρασία. Η βίδα που κρατάει τον ουδέτερο σκούριασε εντελώς, κόβοντας την ηλεκτρική επαφή.
- Στο Δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ: Έπεσε ένα δέντρο στα καλώδια της κολώνας και έκοψε μόνο τον ουδέτερο. Επίσης, ένα πολύ συχνό φαινόμενο στην Ελλάδα είναι οι κλοπές χαλκού. Οι επιτήδειοι κόβουν τα χοντρά καλώδια γείωσης και ουδετέρου από τους υποσταθμούς για να τα πουλήσουν, αφήνοντας ολόκληρα οικοδομικά τετράγωνα στο έλεος των 400V.
4. Πώς να προστατευτείτε: Ο Επιτηρητής Τάσης
Δεν μπορείτε να εμποδίσετε ένα δέντρο να πέσει στην κολώνα, ούτε μπορείτε να είστε σίγουροι ότι δεν θα χαλαρώσει μια βίδα στη χελώνα. Όμως, είναι εγκληματικό να έχετε τριφασικό πίνακα χωρίς Επιτηρητή Τάσης.
Τι είναι ο Επιτηρητής Τάσης (Voltage Monitoring Relay): Είναι μια ηλεκτρονική συσκευή που εγκαθιστά ο ηλεκτρολόγος σας μέσα στον κεντρικό πίνακα (πιάνει ελάχιστο χώρο, περίπου όσο 2-3 ασφάλειες).
- Πώς λειτουργεί: Παρακολουθεί μανιωδώς την τάση και των 3 φάσεων, 100 φορές το δευτερόλεπτο.
- Η Σωτηρία: Αν δει ότι η τάση πάει να ξεπεράσει τα 255V (ή να πέσει κάτω από τα 190V), δίνει εντολή σε έναν ισχυρό διακόπτη (Ρελέ Ισχύος) να "ρίξει" τον γενικό σε κλάσματα του δευτερολέπτου.
- Κόβει το ρεύμα πριν τα 380V προλάβουν να φτάσουν στην πλακέτα της τηλεόρασης! Μόλις η βλάβη της ΔΕΗ αποκατασταθεί και η τάση σταθεροποιηθεί ξανά στα 230V, ο επιτηρητής επαναφέρει το ρεύμα αυτόματα.
Συνοψίζοντας
Αν είστε σε μονοφασικό δίκτυο, μπορείτε να αγνοήσετε αυτό το άρθρο. Αν όμως το σπίτι ή η επιχείρησή σας έχει Τριφασικό ρεύμα, η Απώλεια Ουδέτερου είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τον εξοπλισμό σας (πολύ συχνότερος από τους κεραυνούς). Δεν καλύπτεται πάντα από τις εγγυήσεις των συσκευών, και η αποζημίωση από τον ΔΕΔΔΗΕ είναι μια εξαιρετικά χρονοβόρα διαδικασία. Η εγκατάσταση ενός Επιτηρητή Τάσης είναι το απόλυτο "αλεξίσφαιρο" γιλέκο για τα ηλεκτρονικά σας.
Επόμενο Βήμα: Όσο καταστροφικά κι αν είναι τα 400V, υπάρχει κάτι που τρομάζει τους ιδιοκτήτες ακόμα περισσότερο, γιατί συνδυάζει τα ηλεκτρολογικά με τα υδραυλικά. Τι κάνετε όταν τα καλώδια συναντούν τη διαρροή του σωλήνα;
Σχετικά Άρθρα
Τα Φώτα Τρεμοπαίζουν όταν Ανάβει άλλη Συσκευή (π.χ. Πλυντήριο): Τι είναι η πτώση τάσης και πότε φταίει η εγκατάσταση Γιατί Πέφτει η Γενική Ασφάλεια ή η Ασφάλεια του Μετρητή (Χελώνας); Η διαφορά της υπερφόρτωσης από το βραχυκύκλωμα Σύσφιξη Επαφών στον Πίνακα: Η νούμερο ένα προληπτική εργασία που γλιτώνει τα σπίτια από βραχυκυκλώματα και σπινθήρες Θερμογραφικός Έλεγχος Ηλεκτρικού Πίνακα: Πώς η θερμοκάμερα εντοπίζει καλώδια που κινδυνεύουν να πιάσουν φωτιά πριν καν μυρίσουν
Νομοθεσία, Πιστοποιήσεις & Συντήρηση
Επιστροφή στην κατηγορία.
Μετάβαση στην κατηγορίαΚεντρικός Οδηγός
Επιστροφή στον κεντρικό οδηγό.
Μετάβαση στον οδηγό