Oikodomisis

Τα Φώτα Τρεμοπαίζουν όταν Ανάβει άλλη Συσκευή (π.χ. Πλυντήριο): Τι είναι η πτώση τάσης και πότε φταίει η εγκατάσταση

Είναι ένα φαινόμενο που έχουμε παρατηρήσει όλοι στα σπίτια μας. Κάθεστε στο σαλόνι το βράδυ με τα φώτα αναμμένα, και ξαφνικά ο συμπιεστής του παλιού κλιματιστικού παίρνει μπροστά. Τη στιγμή ακριβώς που ακούγεται το μοτέρ, τα φώτα του δωματίου "χαμηλώνουν" (dimming) για ένα κλάσμα του δευτερολέπτου, και αμέσως μετά επανέρχονται στο κανονικό τους.

Πολλοί χρήστες τρομάζουν, νομίζοντας ότι το σπίτι τους ετοιμάζεται να βραχυκυκλώσει ή ότι "δεν αντέχει" η παροχή. Η αλήθεια είναι ότι, τις περισσότερες φορές, αυτό το φαινόμενο είναι απολύτως φυσιολογικό και υπακούει στους βασικούς νόμους της φυσικής. Ωστόσο, υπάρχουν συγκεκριμένες περιπτώσεις όπου το τρεμόπαιγμα είναι ο σιωπηλός αγγελιοφόρος μιας σοβαρής ηλεκτρολογικής βλάβης.

Πάμε να δούμε γιατί οι μεγάλες συσκευές "κλέβουν" ρεύμα από τα φώτα μας και πώς θα καταλάβετε αν πρέπει να ανησυχήσετε.

1. Η Φυσική Εξήγηση: Το "Ρεύμα Εκκίνησης" (Inrush Current)

Για να κατανοήσετε το πρόβλημα, σκεφτείτε την εγκατάσταση του σπιτιού σας σαν ένα δίκτυο σωλήνων νερού. Αν κάνετε μπάνιο με σταθερή πίεση και κάποιος τραβήξει ξαφνικά το καζανάκι, η πίεση του νερού στο ντους θα πέσει στιγμιαία, μέχρι να γεμίσει η δεξαμενή.

Το ίδιο συμβαίνει με το ρεύμα. Οι συσκευές που έχουν μέσα τους μεγάλα, βαριά ηλεκτρικά μοτέρ (όπως το κλιματιστικό, το ψυγείο, το πλυντήριο ρούχων, η αντλία νερού ή η ηλεκτρική σκούπα) χρειάζονται τεράστια προσπάθεια για να νικήσουν την αδράνεια και να αρχίσουν να γυρίζουν.

Εικονογράφηση για 1. Η Φυσική Εξήγηση: Το "Ρεύμα Εκκίνησης" (Inrush Current)

Το Σοκ της Εκκίνησης

Τη στιγμή που παίρνουν μπροστά, αυτά τα μοτέρ τραβάνε από το δίκτυο έως και 5 με 6 φορές περισσότερο ρεύμα από ό,τι χρειάζονται όταν δουλεύουν κανονικά.

Η Πτώση Τάσης (Voltage Drop)

Αυτή η ξαφνική, γιγαντιαία "ρουφηξιά" ρεύματος αναγκάζει τη συνολική τάση του σπιτιού να πέσει στιγμιαία (π.χ. από τα 230 Volts στα 210 Volts).

Το Αποτέλεσμα

Τα φώτα του σπιτιού (που είναι πολύ ευαίσθητα στην τάση) αντιλαμβάνονται αυτή την πτώση των 20 Volts και η φωτεινότητά τους μειώνεται για μισό δευτερόλεπτο, μέχρι το μοτέρ της σκούπας να πάρει στροφές και η τάση να επιστρέψει στα 230V.

2. Πότε το φαινόμενο είναι Απολύτως Φυσιολογικό;

Εικονογράφηση για 2. Πότε το φαινόμενο είναι Απολύτως Φυσιολογικό;

Δεν χρειάζεται να καλείτε ηλεκτρολόγο κάθε φορά που βάζετε σκούπα. Το τρεμόπαιγμα είναι εντελώς ακίνδυνο και αναμενόμενο όταν ισχύουν ταυτόχρονα τα εξής 3 κριτήρια:

  1. Στιγμιαία Διάρκεια: Το χαμήλωμα του φωτός διαρκεί λιγότερο από 1 δευτερόλεπτο.
  2. Βαρύ Φορτίο: Συμβαίνει αποκλειστικά όταν ξεκινάει μια συσκευή με μεγάλο μοτέρ (όχι όταν ανάβετε π.χ. την τηλεόραση).
  3. Γρήγορη Επαναφορά: Το φως επανέρχεται στο 100% της φωτεινότητάς του όσο η συσκευή συνεχίζει να δουλεύει.

Σημείωση για τις λάμπες LED: Οι πολύ φθηνές λάμπες LED δεν διαθέτουν καλούς πυκνωτές στο εσωτερικό τους κύκλωμα (driver) για να "λειαίνουν" αυτές τις διακυμάνσεις της τάσης, οπότε το φαινόμενο είναι πολύ πιο έντονο σε αυτές σε σχέση με τις παλιές λάμπες πυρακτώσεως.

3. Πότε Αποτελεί "Καμπανάκι Κινδύνου"; (Σημάδια Βλάβης)

Αν παρατηρήσετε συμπεριφορές που αποκλίνουν από το στιγμιαίο "στιγμιαίο χαμήλωμα", τότε έχετε πρόβλημα στην εγκατάσταση. Προσοχή στα εξής:

Εικονογράφηση για 3. Πότε Αποτελεί "Καμπανάκι Κινδύνου"; (Σημάδια Βλάβης)

Συνεχές Τρεμόπαιγμα (Flickering)

Αν τα φώτα αναβοσβήνουν ρυθμικά ή τρεμοπαίζουν σαν ντίσκο καθ' όλη τη διάρκεια που δουλεύει το πλυντήριο, δεν είναι απλή πτώση τάσης.

Μόνιμη Πτώση Φωτεινότητας

Αν τα φώτα χαμηλώσουν όταν ανάψετε το αερόθερμο και παραμείνουν χαμηλωμένα για όση ώρα το αερόθερμο δουλεύει.

Ευαισθησία σε Μικρές Συσκευές

Αν τα φώτα τρεμοπαίζουν όταν ανάβετε μια τοστιέρα, ένα μίξερ χειρός, ή απλώς τον εκτυπωτή του υπολογιστή σας.

4. Τι φταίει και Πώς Διορθώνεται

Εικονογράφηση για 4. Τι φταίει και Πώς Διορθώνεται

Αν έχετε τα παραπάνω συμπτώματα (τα καμπανάκια κινδύνου), τότε η πτώση τάσης δεν προκαλείται από τους νόμους της φυσικής, αλλά από προβληματική καλωδίωση:

Α. Χαλαρές Ενώσεις στον Πίνακα

Όπως είδαμε στο άρθρο της συντήρησης, μια χαλαρή βίδα στη γενική ασφάλεια δημιουργεί τεράστια "αντίσταση". Όταν μια συσκευή ζητήσει ρεύμα, αυτή η χαλαρή ένωση "πνίγει" την παροχή προς όλο το σπίτι, κάνοντας τα φώτα να τρεμοπαίζουν. Η λύση είναι η σύσφιξη των επαφών από ηλεκτρολόγο.

Β. Κοινά Κυκλώματα (Λάθος Σχεδιασμός)

Στα πολύ παλιά σπίτια, οι ηλεκτρολόγοι έβαζαν στην ίδια ασφάλεια τα φώτα του σαλονιού και τις πρίζες του δωματίου! Όταν βάζετε την ηλεκτρική σκούπα στην πρίζα, τα φώτα παθαίνουν σοκ. Στις σύγχρονες εγκαταστάσεις (ΕΛΟΤ 60364), ο φωτισμός έχει τις δικές του, εντελώς ανεξάρτητες γραμμές και ασφάλειες από τις πρίζες, εξαλείφοντας το πρόβλημα.

Γ. Υπερφορτωμένη Φάση (Σε Τριφασικά Σπίτια)

Αν έχετε τριφασικό ρεύμα, τα φώτα του σαλονιού και το πλυντήριο μπορεί να είναι συνδεδεμένα στο ίδιο "καλώδιο" της ΔΕΗ (στην ίδια Φάση), ενώ μια άλλη Φάση του σπιτιού να κάθεται άδεια. Ο ηλεκτρολόγος σας πρέπει απλώς να αλλάξει τη σειρά των καλωδίων στον πίνακα, "μετακομίζοντας" το πλυντήριο σε μια πιο άδεια Φάση, για να ισορροπήσει το σύστημα.

Δ. Πρόβλημα του ΔΕΔΔΗΕ (Εξωτερικό Δίκτυο)

Μερικές φορές δεν φταίει το σπίτι σας. Αν μένετε στην άκρη ενός χωριού, μακριά από τον μετασχηματιστή της ΔΕΗ, τα καλώδια του δρόμου έχουν μεγάλη απόσταση. Αυτό προκαλεί μόνιμη πτώση τάσης. Το σπίτι σας αντί για 230V, μπορεί να δέχεται 205V. Όταν βάλετε το πλυντήριο, η τάση πέφτει στα 190V και τα φώτα σας τρελαίνονται. Εδώ απαιτείται αίτηση στον ΔΕΔΔΗΕ για έλεγχο και αναβάθμιση δικτύου, ή εγκατάσταση κεντρικού Σταθεροποιητή Τάσης (AVR).

Συνοψίζοντας

Ένα στιγμιαίο "κλείσιμο του ματιού" από τις λάμπες σας όταν παίρνει μπροστά το κλιματιστικό ή το πιεστικό του νερού, είναι απολύτως φυσιολογικό. Είναι απλώς η τεράστια δίψα του μοτέρ για ενέργεια εκκίνησης. Αν όμως το τρεμόπαιγμα γίνεται ρουτίνα με μικρές συσκευές, δεν σταματάει, ή συνοδεύεται από περίεργους θορύβους από τον πίνακα, τότε η πτώση τάσης είναι σύμπτωμα κρυφής φθοράς. Καλέστε επαγγελματία για να ελέγξει τις συνδέσεις σας πριν αυτές εξελιχθούν σε βραχυκύκλωμα.

Επόμενο Βήμα: Όταν προσπαθούμε να ελέγξουμε αν μια πρίζα ή ένα κύκλωμα δουλεύει, οι περισσότεροι χρησιμοποιούν το κλασικό (και συχνά επικίνδυνο) δοκιμαστικό κατσαβίδι. Υπάρχει, όμως, ένα εργαλείο πολύ πιο αξιόπιστο.

Συνεχίζουμε με τον οδηγό για όσους θέλουν να κάνουν τα πρώτα τους βήματα στη διάγνωση: Χρήση Πολύμετρου (Multimeter) για Αρχάριους: Πώς να μετρήσετε με ασφάλεια αν μια πρίζα έχει 230V ή αν ένα καλώδιο έχει κοπεί (Continuity Test).

Σχετικά Άρθρα

Γιατί Πέφτει η Γενική Ασφάλεια ή η Ασφάλεια του Μετρητή (Χελώνας); Η διαφορά της υπερφόρτωσης από το βραχυκύκλωμα Σύσφιξη Επαφών στον Πίνακα: Η νούμερο ένα προληπτική εργασία που γλιτώνει τα σπίτια από βραχυκυκλώματα και σπινθήρες Η "Απώλεια Ουδέτερου" (Floating Neutral): Ο σιωπηλός δολοφόνος των ηλεκτρικών συσκευών στο τριφασικό ρεύμα (Γιατί καίγονται οι τηλεοράσεις) Χρήση Πολύμετρου (Multimeter) για Αρχάριους: Πώς να μετρήσετε με ασφάλεια αν μια πρίζα έχει 230V ή αν ένα καλώδιο έχει κοπεί (Continuity Test)

Preview