Χρήση Πολύμετρου (Multimeter) για Αρχάριους: Πώς να μετρήσετε με ασφάλεια αν μια πρίζα έχει 230V ή αν ένα καλώδιο έχει κοπεί (Continuity Test)

Σχεδόν κάθε σπίτι έχει στο συρτάρι των εργαλείων ένα δοκιμαστικό κατσαβίδι (εκείνο το κατσαβίδι με το διαφανές πλαστικό και το λαμπάκι μέσα). Ανήκει στα βασικά εργαλεία των DIYers.

Εδώ όμως υπάρχει ένα μυστικό των επαγγελματιών: Το δοκιμαστικό κατσαβίδι συχνά λέει ψέματα. Μπορεί να ανάψει από "επαγωγική τάση" (ένα καλώδιο που βρίσκεται απλώς δίπλα σε ένα άλλο) κάνοντάς σας να νομίζετε ότι υπάρχει επικίνδυνο ρεύμα, ή, το χειρότερο, μπορεί να μην ανάψει ενώ η πρίζα έχει ρεύμα, οδηγώντας σε ηλεκτροπληξία.

Το μοναδικό εργαλείο που σας λέει την απόλυτη αλήθεια με αριθμούς είναι το Ψηφιακό Πολύμετρο (Digital Multimeter). Ακόμα κι αν δεν είστε ηλεκτρολόγος, ένα φθηνό πολύμετρο των 15€ σας επιτρέπει να βρείτε τις περισσότερες βλάβες με ασφάλεια. Πάμε να δούμε πώς θα κάνετε τις δύο πιο βασικές μετρήσεις, χωρίς να προκαλέσετε έκρηξη.

1. Γνωριμία με το "Θηρίο" (Ακροδέκτες και Διακόπτες)

Μην σας τρομάζουν τα δεκάδες σύμβολα γύρω από τον περιστροφικό διακόπτη. Ως αρχάριος, χρειάζεστε μόνο τρία πράγματα:

  1. V~ (ή VAC): Εναλλασσόμενη Τάση (Η πρίζα του σπιτιού).
  2. V⎓ (ή VDC): Συνεχής Τάση (Μπαταρίες αυτοκινήτου, μπαταρίες ΑΑ).
  3. Το σύμβολο του Wi-Fi/Ηχείου (Buzzer): Έλεγχος Συνέχειας (Continuity).
Εικονογράφηση για 1. Γνωριμία με το "Θηρίο" (Ακροδέκτες και Διακόπτες)

Τα Καλώδια (Probes)

Το πολύμετρο έρχεται με ένα Μαύρο και ένα Κόκκινο καλώδιο. Το Μαύρο καλώδιο μπαίνει ΠΑΝΤΑ και για ΠΑΝΤΑ στην υποδοχή του πολύμετρου που γράφει "COM" (Common / Κοινό). Το Κόκκινο καλώδιο (για τις δικές μας μετρήσεις) μπαίνει στην υποδοχή που γράφει "VΩmA" (ή κάτι παρόμοιο που περιέχει το γράμμα V). (Προσοχή: Ποτέ μην βάζετε το κόκκινο στην τρύπα που γράφει "10A". Αυτό είναι μόνο για μέτρηση έντασης και, αν το βάλετε στην πρίζα έτσι, θα προκαλέσετε τεράστιο βραχυκύκλωμα).*

Ο Επιλογέας (Οι 3 Στάσεις)

2. Μέτρηση Τάσης (Πώς να μετρήσετε μια Πρίζα)

Εικονογράφηση για 2. Μέτρηση Τάσης (Πώς να μετρήσετε μια Πρίζα)

Έχετε μια συσκευή που δεν ανάβει και θέλετε να δείτε αν φταίει η συσκευή ή αν η πρίζα του τοίχου "νεκρώθηκε".

Η Ασφαλής Διαδικασία: 1. Ρύθμιση: Γυρίστε τον επιλογέα στο σύμβολο V~ (AC Voltage). 2. Η Κλίμακα: Πολλά φθηνά πολύμετρα έχουν νούμερα (π.χ. 200 και 600). Το ρεύμα της Ελλάδας είναι 230 Volts. Επομένως, πρέπει να βάλετε τον επιλογέα στο αμέσως ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ νούμερο, δηλαδή στο 600V (ή 750V). Αν το βάλετε στο 200, η οθόνη θα δείξει σφάλμα (OL - Overload) και μπορεί να κάψετε την ασφάλεια του πολύμετρου. 3. Η Μέτρηση: Πιάστε τα καλώδια αυστηρά από τα πλαστικά τους χερούλια. Βάλτε τη μεταλλική μύτη του μαύρου ακροδέκτη στη μία τρύπα της πρίζας και τη μύτη του κόκκινου στην άλλη. (Στο εναλλασσόμενο ρεύμα δεν έχει απολύτως καμία σημασία ποιο χρώμα μπαίνει πού, δεν υπάρχει "συν" και "πλην"). 4. Η Ανάγνωση: Κοιτάξτε την οθόνη. Αν γράφει από 220 έως 240, η πρίζα έχει ρεύμα και δουλεύει τέλεια. Αν γράφει 0 ή κάτι πολύ μικρό (π.χ. 003), η πρίζα είναι νεκρή. (Έπεσε η ασφάλεια ή κόπηκε καλώδιο).

3. Έλεγχος Συνέχειας (Continuity Test) - Βρίσκοντας το κόψιμο

Αυτή είναι η πιο χρήσιμη λειτουργία για τους DIYers. Το χρησιμοποιούμε για να δούμε αν ένα καλώδιο έχει κοπεί εσωτερικά (π.χ. το καλώδιο του σίδερου), αν μια παλιά ασφάλεια κάηκε, ή αν ένας διακόπτης χάλασε.

Ο ΚΑΝΟΝΑΣ ΖΩΗΣ: Η μέτρηση συνέχειας γίνεται ΠΑΝΤΑ ΚΑΙ ΑΥΣΤΗΡΑ χωρίς ρεύμα. Βγάλτε τη συσκευή/καλώδιο από την πρίζα! Σε αυτή τη λειτουργία, το πολύμετρο χρησιμοποιεί τη δική του μπαταρία (9V) για να στείλει ένα ελάχιστο ρεύμα. Αν το βάλετε σε ζωντανή πρίζα, το πολύμετρο θα καταστραφεί.

Η Διαδικασία: 1. Ρύθμιση: Γυρίστε τον επιλογέα στο σηματάκι που μοιάζει με ηχητικά κύματα (ή σύμβολο διόδου). 2. Δοκιμή Ηχείου: Ακουμπήστε τις δύο μεταλλικές μύτες (μαύρο με κόκκινο) μεταξύ τους. Το πολύμετρο θα βγάλει ένα διαπεραστικό, συνεχές "ΜΠΙΠ". Αυτό σημαίνει: "Ο δρόμος είναι καθαρός, το ρεύμα περνάει από τη μία άκρη στην άλλη". 3. Η Μέτρηση: Ακουμπήστε τον μαύρο ακροδέκτη στη μία άκρη του καλωδίου (π.χ. στο δοντάκι του φις) και τον κόκκινο στην άλλη άκρη. Αν ακουστεί το "ΜΠΙΠ" (και η οθόνη δείξει ένα νούμερο κοντά στο μηδέν, π.χ. 001 ή 002), το καλώδιο είναι τέλειο. Δεν έχει κοπεί. Αν ΔΕΝ ακουστεί τίποτα και η οθόνη δείχνει "1" ή "OL" (Open Loop - Ανοιχτό Κύκλωμα), σημαίνει ότι η διαδρομή του χαλκού μέσα στο πλαστικό έχει σπάσει. Βρήκατε το πρόβλημα. Το καλώδιο ή η συσκευή είναι νεκρά.

Εικονογράφηση για 3. Έλεγχος Συνέχειας (Continuity Test) - Βρίσκοντας το κόψιμο

4. Χρυσοί Κανόνες Ασφαλείας

Εικονογράφηση για 4. Χρυσοί Κανόνες Ασφαλείας

Πέρα από τα παραπάνω, να θυμάστε:

  • Μην μετράτε με βρεγμένα χέρια και μην πατάτε σε νερά. Η μονωτική αντίσταση του σώματός σας πέφτει δραματικά όταν είναι βρεγμένο.
  • Δείκτες CAT: Όταν αγοράζετε πολύμετρο, βεβαιωθείτε ότι αναγράφει "CAT III" (Κατηγορία Μετρήσεων 3). Είναι μια πιστοποίηση ότι το μηχάνημα αντέχει τις υπερτάσεις του ηλεκτρικού πίνακα. Τα πολύ φθηνά "CAT I" ή χωρίς σήμανση, είναι μόνο για επισκευές μικρών μπαταριών και πλακετών, όχι για τις πρίζες του τοίχου.

Συνοψίζοντας

Το πολύμετρο είναι ο "μεταφραστής" που σας επιτρέπει να καταλάβετε την αόρατη γλώσσα του ηλεκτρισμού. Μαθαίνοντας να ελέγχετε με ασφάλεια την ύπαρξη τάσης (230V) και τη συνέχεια των καλωδιώσεων (Buzzer), παύετε να κάνετε εικασίες. Μπορείτε να διαπιστώσετε άμεσα αν φταίει η συσκευή που αγοράσατε ή η εγκατάσταση του σπιτιού σας, εξοικονομώντας χρόνο και περιττές επισκέψεις τεχνικών. Πάντα όμως με σεβασμό στον νούμερο ένα κανόνα: Το ρεύμα συγχωρεί λίγα λάθη.

Επόμενο Βήμα: Εκπαιδευτήκαμε στη μέτρηση. Τι γίνεται όμως όταν το πολύμετρο στην πρίζα, αντί για 230V, σας δείξει ξαφνικά 400V; Αν συμβεί αυτό, οι τηλεοράσεις σας πιθανότατα βγάζουν καπνό αυτή τη στιγμή.

Συνεχίζουμε με την πιο καταστροφική και ύπουλη βλάβη των σύγχρονων δικτύων: Η "Απώλεια Ουδέτερου" (Floating Neutral): Ο σιωπηλός δολοφόνος των ηλεκτρικών συσκευών στο τριφασικό ρεύμα (Γιατί καίγονται οι τηλεοράσεις).

Σχετικά Άρθρα

Preview